Alimlər soyuqdəymədən niyə qrip tuta bilmədiyinizi izah ediblər

Soyuq hava özü-özlüyündə qrip və ya soyuqdəymənin səbəbi deyil, lakin tənəffüs yollarının infeksiyalarına yoluxma riskini artıran şərait yaradır. Bu qənaətə, payız-qış dövründə hər il qeyd olunan xəstəliklərin mövsümi piklərinin təhlilinə həsr olunmuş müasir elmi tədqiqatlar gəlib.
Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə "The Conversation" portalı məlumat verir.
Soyuq deyil, viruslar qrip və soyuqdəyməyə səbəb olur. Patogenlərin yayılması hava-damcı yolu ilə və insanlar arasındakı təmaslar vasitəsilə, ətraf mühitin temperaturundan asılı olmayaraq baş verir. Bununla belə, məhz qış dövründə kəskin respirator virus infeksiyalarının (KRVİ) və qripin sayı mütəmadi olaraq artır və alimlər bu hadisəni bioloji, hava şəraiti və davranış aspektlərinin bir kompleksinə bağlayırlar.
Səbəblərdən biri də ondan ibarətdir ki, tənəffüs yollarını zədələyən bir çox viruslar aşağı temperatur və quru hava şəraitində daha davamlı olur. Belə şəraitdə onların həyat qabiliyyəti artır, virus hissəciklərini ehtiva edən mikroskopik damlalar daha tez buxarlanır və havada daha uzun müddət qalaraq yoluxma ehtimalını artırır. Bundan əlavə, soyuq havanın udulması burun və yuxarı tənəffüs yollarının selikli qişasının temperaturunun aşağı düşməsinə səbəb olur ki, bu da qan damarlarının daralmasına və yerli immunitetin zəifləməsinə gətirib çıxarır. Nəticədə virusların hüceyrələrə daxil olması və çoxalma prosesinə başlaması daha asanlaşır.
Həyat tərzinin mövsümi dəyişiklikləri də mühüm rol oynayır. Soyuq mövsümdə insanlar qapalı məkanlarda, çox vaxt kifayət qədər havalandırılmayan yerlərdə daha çox vaxt keçirirlər. Bu, havadakı virusların konsentrasiyasını artırır və onların ötürülməsini asanlaşdırır. Əlavə bir amil də günəş işığının çatışmazlığı səbəbindən orqanizmdə D vitamininin səviyyəsinin aşağı düşməsidir ki, bu da orqanizmin immunitetini zəiflədə bilər.
Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, soyuq birbaşa xəstəlik səbəbi kimi qəbul edilmir. Əksinə, o, virusların yayılmasını gücləndirən və tənəffüs sisteminin baryer mexanizmlərinin effektivliyini müvəqqəti zəiflədən bir katalizator rolunu oynayır. Məhz buna görə də, isti paltarsız çöldə qalmaq öz-özünə xəstəliyə səbəb olmur, lakin virus agenti ilə təmasda olduqda yoluxma ehtimalını artıra bilər.
Bu əlaqəni anlamaq profilaktik tədbirlər üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Alimlər iddia edirlər ki, otaqların müntəzəm havalandırılması, havanın optimal rütubətinin saxlanılması və immunitet statusuna qayğı kimi tədbirlər "hər hansı bir qiymətə soyuqdan qaçmaq" cəhdlərindən daha məhsuldardır. Bu yanaşma xəstəliklərin qış mövsümündə niyə pik həddə çatdığını anlamağa kömək edir və soyuqdəyməni "soyuqdan tutmaq" kimi sadələşdirilmiş, lakin kök salmış təsəvvürdən imtina etməyə imkan verir.

Almaz Həsənli