BMT Beynəlxalq Məhkəməsində Myanmada Rohinca soyqırımı ilə bağlı dinləmələr başlayıb

Bazar ertəsi günü Haaqada Myanmanın rohinca etnik azlığına qarşı soyqırım ittihamı ilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının ən yüksək məhkəmə instansiyasında çoxdan gözlənilən dinləmələr başladı. Oxuməni.az bu barədə “Associated Press” agentliyinə istinadla məlumat yayıb.
Qərbi Afrika ölkəsi Qambiya ilk dəfə 2019-cu ildə BMT Beynəlxalq Məhkəməsinə iddia qaldıraraq, 2017-ci ildə Myanma hərbçiləri tərəfindən həyata keçirilən "təmizləmə əməliyyatı" nın 1948-ci il soyqırım Konvensiyasını pozduğunu iddia etdi.
O vaxtdan bəri ordunun nəzarətinə keçən cənub-şərqi Asiya ölkəsi bu ittihamları rədd edir.
Gambiya ədliyyə naziri Dauda Callou açılış nitqində ölkəsinin hərbi hökumətlə təcrübəsindən sonra "məsuliyyət hissi" ndən bir iş başlatdığını söylədi.
"Biz zülmü, fərdlərə və qruplara qarşı cinayətləri harada və nə vaxt baş verməsindən asılı olmayaraq qınamaq üçün mənəvi səsimizdən istifadə etməliyik", - deyə Callou dolu məhkəmə zalına üz tutaraq bildirib.
Burma çoxluğu ilə rohinca müsəlmanları arasındakı qarşıdurmalar, 2016 və 2017-ci illərdə Myanma hökumətinin Rohinca Arakan Qurtuluş Ordusunun sərhəd və polis postlarına hücum etdiyini elan edərək Rakhaində geniş miqyaslı hərbi və polis əməliyyatları təşkil etdiyi zaman kəskin bir mərhələyə keçdi.
Təhlükəsizlik qüvvələri, 700.000-dən çox rohinca qonşu Banqladeşə qaçarkən kütləvi təcavüz, qətl və minlərlə evi yandırmaqda günahlandırıldı.
İndi təxminən 1,2 milyon rohinca, silahlı qrupların uşaqları işə götürdüyü və 12 yaşdan yuxarı qızların fahişəliyə məcbur edildiyi sıx, izdihamlı düşərgələrdə yaşayır.
Myanma əvvəlcə Nobel Sülh Mükafatı laureatı Aun San Su Çji tərəfindən təmsil olunurdu və ölkəsinin Silahlı Qüvvələrinin soyqırım törətdiyini inkar edirdi. 2019-cu ildə beynəlxalq məhkəməyə rəhbərlik etdiyi ölkədən rohincaların kütləvi şəkildə qaçmasının üsyançılarla mübarizənin kədərli nəticəsi olduğunu söyləyib.
Aun San Su Çji, tərəfdarlarının 2021-ci il hərbi çevrilişindən sonra uydurma adlandırdıqları ittihamlarla mühakimə olunduqdan sonra hazırda həbsdədir.
Myanma , Qambiyanın birbaşa münaqişəyə qarışmadığını və bu səbəbdən işə başlaya bilmədiyini söyləyərək məhkəmənin yurisdiksiyasına etiraz etdi. Bununla birlikdə, hər iki ölkə İkinci Dünya Müharibəsindən sonra imzalanmış Soyqırım Konvensiyasının tərəfləridir və 2022-ci ildə hakimlər bu arqumenti rədd edərək işin irəliləməsinə imkan verdilər.
2024-cü ildə məhkəmənin baş prokuroru hakimlərdən Myanmanın hərbi lideri, baş general Min Aun Hlaingin rohinca xalqına qarşı cinayətlərə görə həbs orderinin verilməsini istədi. Həmin sorğuya hələ də baxılır.
Almaz Həsənli