Özbəkistan pensiya yaşını kişilər üçün 63, qadınlar üçün 58 yaşa qaldırmağı planlaşdırır
Özbəkistan pensiya yaşını və minimum iş təcrübəsini tədricən artırmağı, pensiya hesablanması prosedurunu dəyişdirməyi və maliyyələşdirilən pensiya sistemində islahat aparmağı təklif edir. Bu, müzakirə üçün dərc edilmiş əhalinin rifahının yaxşılaşdırılması və pensiya sistemində islahatlar tədbirləri haqqında prezident fərmanı layihəsində nəzərdə tutulub. Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə Özbəkistan Sosial Müdafiə Nazirliyinin açıqlamasında deyilir.
Sənədə əsasən, pensiya yaşının 2028-ci ildən başlayaraq hər il üç ay artırılması təklif olunur. 2039-cu ilə qədər kişilər üçün 63, qadınlar üçün isə 58 yaşa çatacağı gözlənilir. Hazırda ümumilikdə müəyyən edilmiş pensiya yaşları müvafiq olaraq 60 və 55 yaşdır.
Eyni zamanda, pensiya üçün tələb olunan minimum iş təcrübəsinin 2034-cü ilə qədər mövcud 7 ildən 15 ilə qədər tədricən artırılması planlaşdırılır.
Artımın 2039-cu ilə qədər kişilər üçün 63, qadınlar üçün isə 58 yaşına çatana qədər hər il üç ay artırılması planlaşdırılır.
Təqaüd yaşına çatmamış vətəndaşlar üçün əlavə təminatlar təmin ediləcək. İşəgötürənlərə yalnız təqaüd yaşına görə işdən çıxarmağa və ya işdən imtina etməyə icazə verilməyəcək.
İşsiz kimi tanınan şəxslər iki il tez təqaüdə çıxmaq imkanını saxlayacaqlar. Güzəştli şərtlər yeraltı, zərərli və ağır işlərdə çalışan tam ştatlı işçilərə də şamil edilməyə davam edəcək.
Bundan əlavə, 60 və yuxarı yaşda kişilər və 55 və yuxarı yaşda qadınlar ümumilikdə müəyyən edilmiş pensiya yaşının artırılmasından asılı olmayaraq fərdi pensiya hesablarında toplanan vəsaitlərə çıxış əldə edə biləcəklər.
2027-ci ildən başlayaraq, qocalıq pensiyası üçün tələb olunan minimum iş təcrübəsinin hər il bir il artırılması, 2034-cü ildə 7 ildən 15 ilə qədər artırılması təklif olunur.
Minimum iş təcrübəsi toplamayan vətəndaşlar ümumi müəyyən edilmiş pensiya yaşına çatdıqdan beş il sonra da qocalıq müavinəti ala biləcəklər.
Bundan əlavə, 2027-ci ildən başlayaraq, layihə Özbəkistanda pensiya hüququ üçün nəzərdə tutulan qazanc müddətini tədricən 20 ilə qədər artıracaq və hesablamadan ən aşağı gəlir dövrünün 10%-i çıxarılacaq. Eyni zamanda, dövlət könüllü pensiya yığımlarına əlavə ödənişlər etməyə başlayacaq.
Ötən ilin sentyabr ayında Özbəkistan minimum pensiya yaşının tədricən artırılmasını təklif etdi - kişilər üçün 60-dan 63-ə, qadınlar üçün isə 55-dən 58-ə. Pensiya Fondu nümayəndəsinin sözlərinə görə, minimum yaşın artırılması üçün iki variant nəzərdən keçirilir.
2024-cü ilin iyul ayında Strateji İslahatlar Agentliyi bildirib ki, Özbəkistanda pensiya sisteminin əhatə dairəsi yüksək qeyri-rəsmi məşğulluq səbəbindən yalnız 38% təşkil edir. Yüksək ödəniş səviyyəsinə (12-25%) baxmayaraq, ödənişlər digər ölkələrlə müqayisədə orta səviyyədə idi. Daha sonra agentlik ölkənin pensiya sistemini necə təkmilləşdirmək lazım olduğunu araşdırdı.
Əziz Mustafa
