İnsan beyni kimi yaddaşı öyrənmək və formalaşdırmaq üçün gümüş simlər kəşf edilib

Alimlər aşkar ediblər ki, nano ölçülü gümüş naqillər insan beynindəki neyronlar kimi bir-biri ilə əlaqə saxlaya bilir. Üstəlik, naqillər insan beyni kimi yaddaşı öyrənir və formalaşdırır.

Müasir texnologiya ilə insan beynini bioloji olmayan obyekt üzərində təqlid etmək mümkün deyil. Lakin elm adamları yeni araşdırmalarında göstərdilər ki, insanın idrak qabiliyyətlərindən ən azı birini öyrənmək üçün, bioloji yaddaşı olmayan obyektlərdə təqlid edilə bilər.

İnsan saçının yalnız 1000-də bir qalınlığında olan nanotellərdən istifadə edən elm adamları naqillərin əvvəlki hərəkətlərini öyrənməyə və xatırlamağa başladığını aşkar ediblər. Bu məftillərin tərkibində heç bir bioloji element yoxdur, ancaq yüksək keçirici gümüşdən ibarətdir.

Teller səhvlərindən dərs çıxararaq əvvəlki hərəkətlərini yaddaşında saxlamağı bacarır:

Bioloji olmayan hər hansı bir şeyin nəyisə öyrənməsini və ya saxlamasını gözləmək olduqca qeyri-adidir. Amma bu naqillərlə aparılan təcrübələrdə naqillər elektrik siqnallarına cavab verib və öz daxilində şəbəkələr əmələ gətirib. Üstəlik, bu qurulmuş şəbəkələr əvvəlki siqnallarda atdıqları ən azı 7 addımı xatırlayıblar.

Üstəlik, bu 7 addım insan beyninin iş yaddaşında saxlaya biləcəyi orta məlumat sayına bərabərdir.

Bəs simlər hər şeyi necə öyrənir və yadda saxlayır?

Elektrik siqnalı verildikdə naqillər neyronlar kimi reaksiya verir, neyronlar "sinapslar" kimi fəaliyyət göstərir. Ancaq simlərin öyrənilməsi və yaddaşı öz-özünə baş vermir. Alimlər elektrik siqnalı verdikdən sonra gözlədikləri nəticə ilə məftilin nəticəsini müqayisə ediblər. Əldə edilən məlumatların işığında tellərin birləşmə nöqtələri gücləndirilmiş və ya kütləşdirilmiş, beləliklə istənilən nəticəyə yaxınlaşmışdır.

Simlərin yaddaşı insanlarda yaddaşı ölçmək üçün istifadə edilən "n-back" testi ilə görülüb. Testin bir hissəsi olaraq, məftil şəbəkəsinə bir sıra stimullar təqdim edilib və hər bir yeni stimul əvvəlki addımları müqayisə olunub. Şəbəkənin hər siqnalda ən azı 7 addım təkrarladığı müşahidə edilmişdir.

Alimlərin yeni işi fiziki avadanlıqları öyrənmək və yaddaş vermək qabiliyyətinə yeni işıq salır. Araşdırma "Science Advances" jurnalında dərc olunub.

Murad Şahməmmədov