Kişilərin qadınlardan daha çox intihar etməsinin səbəbləri

Xüsusilə kişilərdə intihar cəhdləri qadınlardan daha çox ölümlə nəticələnir. Bəzi tədqiqatlar göstərir ki, bu nisbət dörd dəfəyə qədər ola bilər.

Bu gün dünyada intihar nəticəsində ölənlərin sayı adam öldürmə nəticəsində ölənlərin sayını üstələyib. İntihar nisbəti bu qədər yüksək olsa da, bəzi araşdırmalarda başqa maraqlı məlumatlar da var:

Qadınlar daha çox intihara cəhd göstərsələr də, kişilər qadınlardan təxminən 4 dəfə çox intihara cəhd edirlər. Araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, bu vəziyyətin yaranmasının bir neçə səbəbi ola bilər.

Birinci səbəbin intihar etmək üçün istifadə edilən üsulla əlaqəli olduğu düşünülür.

Araşdırmalar müəyyən edib ki, kişi və qadınların intihara cəhd etmə səbəbləri fərqlidir. Məsələn, işsizlik, təqaüdə çıxmaq və travma sonrası stress pozğunluğu, bipolyar pozğunluq, tanışlıq münasibətlərinə məruz qalma kimi psixoloji problemlər istisna olmaqla, əhəmiyyətli risk faktorları aşkar edilməmişdir. Zorakılıq, depressiya əlamətləri və şəxsiyyətlərarası problemlər.

Həmçinin bu nəzəriyyədə kişilərin həqiqətən ölmək istədikləri üçün, qadınların isə kömək istəmək və sosial mühitlərini dəyişmək istədikləri üçün intihara cəhd etdikləri düşünülür. Bunun fonunda intihara cəhdin psixoloji pozğunluğun mərhələsi ilə bağlı ola biləcəyi vurğulanıb. Məsələn, qadınlar psixoloji problemlərin başlanğıcında intihara cəhd edərkən, kişilər pozğunluq yaxşılaşdıqdan sonra bu cəhdi edə bilərlər.

Bu nəzəriyyəyə görə, kişilər qadınlardan daha çox ölmək arzusundadırlar və hətta intihar davranışını daha “kişilik” kimi qiymətləndirirlər. Buna görə də qadınlar kişilərdən daha çox özlərinə zərər verməkdən çəkinə bilərlər.

Bir çox araşdırmalar göstərir ki, ailə dəstəyi intihar davranışını azaldır. Qadınların ümumiyyətlə daha zəif və daha həssas olduğunu nəzərə alsaq, ailənin onlara verdiyi dəstəyi artıra bilər. Bu nəzəriyyənin əsas diqqəti kişilərin qadınlar qədər ailə dəstəyi almaması və ondan məhrum olmasıdır.

Bu nəzəriyyəyə görə, xüsusilə gənc kişilərdə “kişilik qüruru” səbəbindən “intihar etməyi bacarmıram” kimi hiss etməmək və ya başqalarının bu cümləsinə məruz qalmamaq üçün intihar cəhdləri ölümlə nəticələnə bilər.

Tədqiqat nəticələri intihar davranışı ilə maddə asılılığı arasında yüksək korrelyasiya tapdı. Narkomaniya davranışı kişilər arasında qadınlara nisbətən daha çox rast gəlinir. Kişilərdə intihar davranışının yüksək olmasının səbəblərindən biri də bu ola bilər.

Bu nəzəriyyəyə görə inkişaf etməkdə olan ölkələr, digərləri ilə müqayisədə patriarxal sistem cəmiyyət quruluşunda daha çox üstünlük təşkil edir. Patriarxal sistem isə kişilərə ailəni təmin etmək vəzifəsi verməklə onların üzərində təzyiq və məsuliyyəti artırır. Bu vəziyyət intiharın əsas səbəbi olan narahatlıq və stressi artıraraq intihara səbəb ola bilər.

Murad Şahməmmədov