Günümüzdəki yüksəksürətli internetin inkişafına zəmin yaradan GPRS

Bir zamanlar fərqində olmasaq belə, bu gün istifadə etdiyimiz qabaqcıl internet sisteminin əsasını qoyan GPRS sistemi uzun müddət istifadə edilmiş və yeni nəsil internetin inkişafına imkan vermişdir. Gəlin GPRS nədir və nə üçün faydalıdır kimi sualların cavablarına daha yaxından nəzər salaq.

İndiki vaxtda 5G keyfiyyətli internet bağlantısı dedikdə, geriyə baxdıqda GPRS sistemini mobil simsiz internetin əcdadı kimi görürük. Bu sistem daha əvvəl görülməmiş bir şəkildə məlumat rabitəsini təmin edirdi. GPRS sisteminin qoyduğu təməllər sayəsində 3G keyfiyyətli internet bağlantısı inkişaf etdirildi və hadisələri inkişaf etdirərək bu günə gəlib çatdıq.

GPRS sisteminin təklif etdiyi simsiz internetin qoşulma keyfiyyəti və sürəti təbii ki, indiki şəraitlə müqayisə oluna bilməz. Bununla belə, təklif etdiyi xidmət, xüsusən mətn və səs intensiv məlumatların paylaşılması zamanı həqiqətən təqdirəlayiq idi. Bu səbəbdən uzun illərdir ki, 3G internetin infrastrukturu kimi istifadə olunur. Bugünkü internetə borclu olduğumuz bu sistem GPRS nədir və nə üçün faydalıdır suallarını birlikdə araşdıraq.

GPRS nədir?

General Packet Radio Service, qısaca GPRS, Türkcə General Packet Radio System; Mobil internetin hələ qeyd olunmadığı 2G telefon şəbəkələrində məlumatların onlayn ötürülməsini təmin edən sistemdir. Standart GSM sistemindən daha sürətli ötürmə təklif etdiyi üçün onun müxtəlif versiyaları da 2.5G və 2.75G adlanır.

Standart GPRS sisteminin təklif etdiyi maksimum ötürmə sürəti 9,6 kbit/s təşkil etmişdir. Bu sistemin əsas məqsədi GSM ilə internet arasında əlaqə yaratmaq və istifadəçilərinə yolda internet bağlantısı təklif etmək idi. 3G keyfiyyətli internet istifadə olunmağa başlayanda da uzun illər bu sistemin infrastrukturu kimi GPRS-dən istifadə edilmişdir.

GPRS nə edir?

GPRS sistemi GSM istifadəçilərinə əsas internet xidməti təqdim edir. Mövcud GSM sisteminin üstünə quraşdırıla biləcəyi üçün istifadəsi asandır. Paket daşıma prinsipi ilə işləyir. O, mobil GSM stansiyalarından məlumatları qəbul edir və onları paket kommutasiya edilmiş şəbəkələrə yönləndirir. Budur bildiyimiz internet bağlantısı.

GPRS sisteminin ən son versiyaları IP, X.25 şəbəkələri və ictimai internet tərəfindən dəstəklənir. Avropa Telekommunikasiya Standartları İnstitutu tərəfindən hazırlanmış GPRS sistemi səs və əsas məlumatların ötürülməsindən başqa yüksək ölçülü məlumatların ötürülməsi üçün istifadə edilmişdir. Ancaq məhdud transfer təklif etdiyi üçün təbii ki, bugünkü şərtlərlə müqayisə oluna bilməz.

GPRS sisteminin əsas xüsusiyyətləri:

Dial-up bağlantısı əvəzinə onlayn əlaqə sistemi təklif edirdi;

Bu, GSM operatorlarına mövcud sistemləri üzərindən internet xidməti təklif etmək imkanı verirdi;

O, 3G, EDGE və WCDMA sistemlərinin əsas nüvəsini təşkil edirdi;

Açıq arxitekturaya malik idi;

IP xidmətləri həmişə ardıcıl olub;

Eyni infrastruktur bütün interfeyslər üçün uyğun idi;

O, telefon xidmətinə inteqrasiya olunduğu üçün vahid infrastruktur üzərində xidmət göstərə bilirdi;

IP sektor investisiyalarına yol açdı;

Mövcud infrastruktur yeniliklərinə yol açdı;

Asan hesablama sistemi var idi;

GPRS sisteminin təkamülü:

Pre-GPRS sistemi bildiyimiz standart dial-up sistemidir. GPRS-in tətbiqi ilə eyni infrastruktur üzərindən paket kommutasiya sistemi ilə internetə çıxışı təmin edilmişdir. Bu sistemin həm də 3G keyfiyyətli internetin özəyini təşkil etdiyini söylədik lakin zaman-zaman EDGE sistemi də var oldu.

GSM Evolution, qısaca EDGE üçün təkmilləşdirilmiş məlumat sürətləri: GPRS sistemindən bir qədər sürətli, 3G sistemindən bir qədər yavaş. Bu kontekstdə EDGE üçün 2.9G deyənlər də var idi. EDGE tez bir zamanda yerini 3G keyfiyyətli internetə buraxdı. Daha sonra, bildiyiniz kimi, 4G və bu gün 5G keyfiyyəti haqqında danışdıq. Başqa sözlə desək, GPRS bu biznesin əsasını qoyub və bugünkü yüksəksürətli internetin inkişafına zəmin yaradıb.

Bu günkü məqaləmdə mobil datanın nə olduğunu bilmədiyimiz zaman mobil telefonlarımızda internetlə tanış olmağımıza imkan verən GPRS nədir, onun istifadəsi nədir kimi suallara cavab verdim və bu sistemin günümüzün internetə verdiyi mühüm töhfələrdən danışım…

Murad Şahməmməd