ABŞ Danimarka ilə Qrenlandiyada yeni hərbi bazaların açılması ilə bağlı danışıqlara başlayıb

BBC News mənbələrə istinadən xəbər verir ki, ABŞ Danimarka ilə müntəzəm olaraq Qrenlandiyada hərbi mövcudluğunu genişləndirməyi müzakirə edir. Son aylarda hər iki tərəfin danışıqlarında irəliləyiş müşahidə olunub.

BBC mənbələrinə görə, Amerika hakimiyyəti adanın cənubunda üç yeni hərbi baza açmaq istəyir. Bu, ABŞ prezidenti Donald Trampın ərazini zorla ələ keçirmək təhdidləri ilə yaranan diplomatik böhranı həll etmək cəhdidir.

Bazalardan biri, ehtimal ki, kiçik bir hava limanı olan keçmiş ABŞ bazasının yerində, Narsarsuaqda yerləşəcək. Digər bazalar da, ehtimal ki, mövcud infrastrukturu olan ərazilərdə, məsələn, aerodromlarda və ya limanlar kimi yerlərdə yerləşəcək və bu da onların daha az xərclə modernləşdirilməsinə imkan verəcək.

BBC mənbələrinə görə, bazaların Şimali Atlantikada - Qrenlandiya, İslandiya və Birləşmiş Krallıq arasındakı ərazidə - Rusiya və Çin dəniz fəaliyyətlərini izləmək üçün istifadə edilməsi planlaşdırılır. Bundan əlavə, Amerika rəsmiləri yeni hərbi bazaları ABŞ-ın suveren ərazisi kimi tanımağı təklif ediblər.

Mənbələrə görə, tərəflər hələlik heç bir razılığa gəlməyiblər və bazaların son sayı dəyişə bilər.

Ağ Ev administrasiyanın Qrenlandiya və Danimarka ilə yüksək səviyyəli danışıqlar apardığını təsdiqləyib, lakin detallar barədə şərh verməkdən imtina edib.

Danimarka əvvəllər Qrenlandiyada əlavə ABŞ hərbi bazalarının yerləşdirilməsi məsələsini müzakirə etmək istəyini bildirib və Krallığın Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ ilə danışıqları təsdiqləyib. "ABŞ ilə diplomatik əlaqələr hazırda davam edir. Xarici İşlər Nazirliyi hazırda detallara toxunmayacaq", - nazirliyin sözçüsü bildirib.

ABŞ-ın hazırda Qrenlandiyada bir hərbi bazası var. Soyuq müharibənin ən qızğın dövründə təxminən 17 hərbi bazası var idi. Adanın şimal-qərbindəki Pituffik kosmik bazası raketləri izləyir, lakin dəniz fəaliyyətini izləmək üçün təchiz olunmayıb.

ABŞ və Danimarka arasında 1951-ci ildə bağlanmış müqavilə Vaşinqtona Qrenlandiyada hərbi mövcudluğunu genişləndirmək üçün geniş imkanlar verir. Ekspertlər qeyd edirlər ki, Danimarka bu cür genişlənməyə razılıq verməlidir, lakin tarixən Kopenhagen heç vaxt ABŞ-ın təsdiqini rədd etməyib.

ABŞ prezidenti Donald Tramp Ağ Evə qayıtdıqdan sonra ABŞ-ın Qrenlandiyanı ilhaq etmək planları barədə danışmağa başlayıb. Tramp yanvarın əvvəlində adanın "Rusiya və Çin gəmiləri ilə əhatə olunmuş" kimi təsvir edərək "Bizə həqiqətən Qrenlandiya lazımdır. Bizə müdafiə üçün lazımdır" deyib.

Danimarka və Qrenlandiya adaya suverenlik vermək üçün ABŞ-ın təkliflərini dəfələrlə rədd ediblər. "Əgər burada və indi ABŞ və Danimarka arasında seçim etməli olsaq, Danimarkanı seçəcəyik" deyə Qrenlandiyanın Baş naziri Yens-Frederik Nilsen bildirib. "Yaxşı, bu, onların problemidir. Mən onunla razı deyiləm" deyə Amerika prezidenti cavab verib.

Əziz Mustafa