ABŞ-a etibar yoxa çıxdı: Asiya Çindən qorxaraq özünü aktiv şəkildə silahlandırır
Siyasətçilər bir-birini hərbi ittifaqların toxunulmazlığına əmin etməyə davam edirlər, lakin hər kəs Amerikanın öz öhdəliklərini necə yerinə yetirdiyini artıq görüb.
Hind-Sakit okean ölkələri Çinin artan aqressivliyi qarşısında ABŞ-ın bölgədəki müttəfiqlərinə xəyanət edə biləcəyindən qorxaraq yenidən silahlanmanı sürətləndirir və öz aralarında müdafiə əməkdaşlığını genişləndirirlər. Reuters bu barədə Sinqapurda keçirilən Shangri-La Dialoq təhlükəsizlik forumunun nəticələrinə istinadən məlumat verir.
Forum zamanı ABŞ müdafiə naziri Pete Hegseth müttəfiqləri regional təhlükəsizlikdə daha aktiv rol oynamağa çağırdı. Eyni zamanda, nəşrin məlumatına görə, bir çox iştirakçı Vaşinqtonun digər böhranlar, xüsusən də İran ətrafındakı vəziyyətlə bağlı potensial yayındırmasından narahatlığını bildirib.
Bu cür narahatlıqlara cavab olaraq Pentaqon rəhbəri bildirib: "Biz eyni anda iki şey edə bilərik."
Lakin regional ölkələrin nümayəndələri artıq öz müdafiə qabiliyyətlərini gücləndirmək və ənənəvi Amerika təhlükəsizlik sistemindən kənarda əməkdaşlığı dərinləşdirmək üçün çalışdıqlarını vurğulayıblar. Filippin müdafiə naziri Gilberto Teodoro Reuters agentliyinə bildirib ki, forum iştirakçıları milli ordularını sürətlə gücləndirmək istəklərində yekdildirlər. O əlavə edib ki, Manila Yaponiya, Avstraliya, Kanada və Yeni Zelandiya ilə hərbi əlaqələrini genişləndirir.
Yaponiya yeni regional təhlükəsizlik arxitekturasında xüsusi rol oynamağa çalışır. Yaponiyanın müdafiə naziri Şinjiro Koizumi bildirib ki, Tokio regional dövlətlər arasında daha geniş əməkdaşlıq üçün körpü olmaq istəyir. Reuters agentliyinin məlumatına görə, aprel ayında Yaponiya hökuməti on ildə ən böyük silah ixracı qaydalarını islahatını elan edərək hərbi gəmilərin, raketlərin və digər silahların xaricə satışına yol açıb.
"Yaponiya müdafiə avadanlığı sahəsində əməkdaşlığı daha da gücləndirəcək", Koizumi forum zamanı deyib.
Tədbirin digər iştirakçıları da yeni əməkdaşlıq formatlarının yaradılmasının zəruriliyindən danışdılar. Sinqapur müdafiə naziri Çan Çun-sinq eyni düşüncəli ölkələr arasında çevik tərəfdaşlığın inkişaf etdirilməsinə çağırdı, Kanada Müdafiə Qərargahının rəisi general Cenni Karinyan isə bölgədə Kanada qüvvələrinin mövcudluğunun genişləndirildiyini və Yaponiya və Filippinlərlə birgə layihələr həyata keçirəcəyini elan etdi.
Bu arada, Yeni Zelandiya köhnəlmiş ANZAC sinifli freqatlarını əvəz etmək üçün yeni Yaponiya və ya Britaniya istehsalı olan hərbi gəmilər əldə etməyi düşünür.
UNIAN-ın xəbər verdiyi kimi, Çin adanın ətrafında genişmiqyaslı təlimlər və gündəlik patrul xidməti həyata keçirərək Tayvana hərbi təzyiqi artırmağa davam edir. Çin dəniz və hava qüvvələrinin fəaliyyəti səbəbindən Tayvan dəfələrlə yüksək hazırlıq vəziyyətinə gətirilib.
Pekin həmçinin Cənubi Çin dənizindəki mövcudluğunu fəal şəkildə genişləndirir, mübahisəli Parasel adalarına bombardmançı təyyarələr yerləşdirir, süni adalar tikir və yeni rifləri ələ keçirir. Bu hərəkətlər Filippin və bölgədəki digər ölkələrlə gərginlik yaradır.
Əziz Mustafa
