BMT El Nino təhlükəsi ilə bağlı dünya ölkələrinə xəbərdarlıq edib
BMT-nin Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatı xəbərdarlıq edib ki, potensial olaraq müstəsna El Niño hadisəsi yaxınlaşdıqca dünya ekstremal hava hadisələri və istilik dalğalarının artmasına hazırlaşmalıdır.
Bu barədə Oxuməni.az Politico-ya istinadən məlumat verib.
Çərşənbə axşamı Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatı (ÜMT) bildirib ki, Sakit Okeanda təbii iqlim dövrünün isti fazası olan El Ninonun iyun-avqust ayları arasında inkişaf etmə ehtimalı 80 faiz, bu hadisənin noyabr ayından əvvəl baş vermə ehtimalı isə 90 faizdir.
El Ninonun qayıtması iqlim dəyişikliyi səbəbindən insan tərəfindən törədilən istiləşmə ilə yanaşı, qlobal temperaturun müvəqqəti yüksəlməsinin xəbərçisidir.
Bu hadisə həmçinin dünyada yağıntıların miqdarını pozur, adətən bəzi bölgələrdə güclü leysan və daşqınlara, digərlərində isə quraqlığa səbəb olur.
Çərşənbə axşamı səhər BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş bildirib ki, "El-Nino şəraiti qlobal istiləşmənin alovuna yanacaq əlavə edir".
O əlavə edib ki, dünya bunu təcili iqlim xəbərdarlığı kimi qəbul etməlidir.
Bu hadisənin kənd təsərrüfatına, su elektrik stansiyalarının təchizatına və soyutma tələbatına gözlənilən təsiri, Hörmüz boğazının blokadasının təsiri səbəbindən onsuz da təzyiq altında olan qlobal ərzaq və enerji təchizatını daha da gərginləşdirə bilər.
ÜMT-nin baş katibi Seleste Saulo deyib: "Təkcə həddindən artıq istilər üzləşdiyimiz ən ölümcül iqlim təhlükələrindən biridir. El-Ninyo hadisəsi orta hesabla bu təhlükəni gücləndirə bilər".
O əlavə edib ki, "İstiliklə əlaqəli xəstəliklərin artması, vektor vasitəsilə ötürülən xəstəliklərin artması, qida və su sistemlərinə artan təzyiq və onsuz da çətinlik çəkən icmalar öz hüdudlarından kənara çıxacaqlar".
Təsirin miqyası El Niño-nun gücündən asılıdır. Hazırda baş verən hadisənin əhəmiyyətli olacağına və tez-tez "super" El Niño adlandırılacağına dair əlamətlər var, baxmayaraq ki, ÜMT bu termini istifadə etmir.
Əgər müvafiq Sakit okean bölgəsində dəniz temperaturu pik həddə 2 dərəcədən çox artarsa, El Niño çox güclü hesab olunur. Bu, 21-ci əsrdə baş verən yeganə vaxt 2015-2016-cı illərdə baş verən El Nino zamanı olub.
Avropa Orta Mənzilli Hava Proqnozları Mərkəzinin proqnozları da daxil olmaqla bir neçə proqnoz El Niñonun nəinki 2°C-yə çata biləcəyini, həm də bu həddi əhəmiyyətli dərəcədə aşa biləcəyini göstərir.
2023-cü ildə qeydə alınan son El Niño, tarixdə ən güclü beş il arasında idi və 2024-cü ili tarixdə ən isti ilə çevirdi.
ÜMT mütəxəssisləri ötən həftə xəbərdarlıq etdilər ki, növbəti belə bir hadisə 2027-ci ilin qlobal temperatur rekordlarını yenidən qırmasına səbəb ola bilər.
Lakin, çərşənbə axşamı ÜMT qeyd etdi ki, bu El Ninonun gücü və zirvəsi hələ də məlum deyil.
"Əmin olduğumuz zaman orta və ya güclü səviyyələr haqqında danışacağıq", - deyə Saulo bildirib.
"Elə modellər var ki, güclü El Nino əlamətləri göstərmir, digərləri isə göstərir", - deyə o əlavə edib.
Əziz Mustafa
