Marqus Tsahkna: AB Rusiya ilə ədalətli sülh üçün beş prinsip irəli sürməlidir

Ukraynanın Rusiya ilə müharibədə artan gücü fonunda diktator Vladimir Putin artıq ümidsizliyini gizlədə bilmir. Buna baxmayaraq, Kiyevin müttəfiqlərinin Rusiyaya təzyiqi azaltmaq hüququ yoxdur və Moskva ilə gələcək sülh aydın prinsiplərə əsaslanmalıdır.

Oxuməni.az-ın yaydığı məlumata görə, Estoniya xarici işlər naziri Marqus Tsahkna bu barədə RBC-Ukraine üçün eksklüziv köşəsində bəyan edib..

Diplomatın sözlərinə görə, Putin hələ də Avropa birliyini pozmağa çalışır. O, özünə vaxt qazanmaq və danışıqlar masasında bir az təsir gücü əldə etmək istəyir.

Tsahkna hesab edir ki, Rusiya tam təcrid vəziyyətinə salınmalıdır. Bundan əlavə, Avropa liderləri ədalətli və davamlı sülhə nail olmaq üçün beş aydın prinsipə əsaslanmalıdırlar:

• Sərhədlərin zorla dəyişdirilməsinin tanınmaması. Avropanın Ukraynanın suverenliyini və ya beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərini sarsıdan güzəştlərə razılaşmaq hüququ yoxdur. Təcavüzə görə hər hansı bir mükafat gələcək pozuntuları təşviq edəcək və beynəlxalq hüququn əsaslarını sarsıdacaq.
• Ukraynanın Avropaya tam inteqrasiyası. Davamlı sülhə nail olmaq üçün Ukrayna Avropanın siyasi və iqtisadi məkanına tam inteqrasiya olunmalıdır. Bunun üçün qarşılıqlı təhlükəsizlik zəmanətləri, eləcə də bütün danışıqlar qruplarının açılması da daxil olmaqla, AB-yə üzvlük danışıqlarında sürətli irəliləyiş tələb olunur. Ukraynanın təhlükəsizliyi Avropanın təhlükəsizliyi ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır.
• Təcavüz və müharibə cinayətlərinə görə məsuliyyət. Heç bir sülh müqaviləsi beynəlxalq hüququn pozulmasını qanuniləşdirməməli və ya məsul şəxslərin məsuliyyətə cəlb olunmasının qarşısını almamalıdır. Törədilən cinayətlərə görə cəzalandırılmadan ədalətli və davamlı sülh mümkün deyil. Məhz buna görə də təcavüz cinayətinə görə xüsusi tribunalın yaradılmasını təcili olaraq irəli sürmək və onun geniş beynəlxalq dəstəyini təmin etmək lazımdır.
• Uzunmüddətli çəkindirmə siyasəti. Müharibədən sonra belə, Rusiya uzunmüddətli strateji təhdid olaraq qalacaq. Avropanın müharibədən sonrakı təhlükəsizlik arxitekturası yeni təcavüz aktlarının qarşısını almaq üçün hazırlanmış etibarlı çəkindirmə mexanizmlərinə əsaslanmalıdır.
• Rusiya ilə şərti gələcək münasibətlər. Rusiya ilə münasibətlərin istənilən normallaşması yalnız ölkənin beynəlxalq hüquqa həqiqi hörmət göstərməsi, öhdəliklərini yerinə yetirməsi, hərəkətlərinə görə məsuliyyət daşıması və yalnız bəyanatlarla deyil, konkret hərəkətlərlə etimadı bərpa etməsi halında mümkündür.

Yeri gəlmişkən, Litva prezidenti Nausėda bu yaxınlarda Rusiyanın bəzi Avropa ölkələrinə qarşı hazırladığı əməliyyatlar barədə xəbərdarlıq edib.

Əziz MUSTAFA