Aİ Özbəkistanın Transxəzər marşrutu üzrə yeni layihələrini dəstəkləmək niyyətindədir
Nəqliyyat Nazirliyi, Avropa İttifaqı, beynəlxalq maliyyə institutları və özəl sektor Özbəkistanın Transxəzər Dəhlizinin inkişafı üçün yeni layihələrini, o cümlədən dəmir yolları və avtomobil yolları, logistika mərkəzlərinin tikintisi və rəqəmsal nəqliyyat sistemlərinin yaradılması ilə bağlı layihələrini müzakirə etdilər.
2024-cü ildə Transxəzər Nəqliyyat Dəhlizinin (TCTC) inkişafı üçün elan edilmiş 10 milyard dollardan 2,5 milyardı artıq infrastruktura investisiya qoyulub və ya Mərkəzi Asiyada konkret layihələr üçün təsdiqlənib.
Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə Avropa Komissiyasının Beynəlxalq Tərəfdaşlıq üzrə Baş Direktorluğunun Asiya və Sakit Okean üzrə direktoru Peteris Ustubs bildirib. O, Özbəkistanın nəqliyyat naziri İlhom Maxkamovla birlikdə 30 sentyabrda Daşkənddə TCTC üzrə İkinci Milli Konfransa sədrlik edib.
Peteris Ustubsun sözlərinə görə, elan edilmiş maliyyənin qalan hissəsi hələ layihələrə ayrılmayıb.
"Maliyyə imkanları mövcuddur. Hələ ki, limitlərə çatmamışıq və şübhəsiz ki, daha da böyümə üçün imkan var", - deyə o bildirib.
2024-cü il Brüssel İnvestisiya Forumunda 10 milyard dollarlıq ilkin öhdəliklər elan edilib. 2025-ci ilin noyabr ayında Daşkənddə keçirilən növbəti forumda tərəflər irəliləyişi qiymətləndirib və konkret layihələri müzakirə ediblər. Ustubsun sözlərinə görə, indi elan edilən vəsaitlərin infrastrukturun tikintisi və modernləşdirilməsi üçün istifadə olunmasını təmin etmək vacibdir.
Avropa Komissiyasının nümayəndəsi bildirib ki, "Özbəkistanın prioritet ehtiyaclarını daha yaxşı başa düşmək, əsas maneələri müəyyən etmək və əgər onlardan bəzilərini həll edə bilsək, bir o qədər yaxşıdır" və Avropa İttifaqı, Avropa Komandası və beynəlxalq maliyyə institutlarının maliyyələşdirmə, investisiya və texniki dəstək cəlb etməyə necə kömək edə biləcəyini müzakirə etmək istəyirik".
Özbəkistanla araşdırılan sahələr arasında o, dəmir yollarının və yolların modernləşdirilməsi və tikintisini, logistika mərkəzlərinin inkişafını və regiondakı digər ölkələrin sistemləri ilə uyğun rəqəmsal nəqliyyat sisteminin yaradılmasını vurğulayıb. O əlavə edib ki, dəhliz ölkələri arasında sərhəd keçidləri xüsusi diqqət tələb edir.
Peteris Ustubsun sözlərinə görə, marşrutun uğuru üçün təkcə infrastrukturun qurulması kifayət deyil: daha sürətli sərhəd prosedurları, ölkələr arasında koordinasiya və daşıyıcılar üçün proqnozlaşdırıla bilən şərtlər lazımdır.
O qeyd edib ki, "Gələcəkdə dəhliz üçün əsas məhdudiyyət, çox güman ki, onun əməliyyat səmərəliliyi olacaq". Transxəzər Dəhlizi Koordinasiya Platformasının məqsədi Avropa və Asiya arasında daşımaların 15 gündən çox olmayan müddətdə təmin edilməsidir.
Özbəkistanın nəqliyyat naziri İlhom Mahkamov ölkənin dəhlizə olan marağını malların daşınmasının yüksək xərcləri ilə əlaqələndirib.
"Nəqliyyat xərcləri istehsal xərclərimizin əhəmiyyətli bir hissəsini təşkil edir." O, jurnalistlərə bildirib ki, "Buna görə də nəqliyyat və logistikanın inkişafı prezidentin beynəlxalq səfərlər və danışıqlar zamanı daim qaldırdığı məsələlərdən biridir.
İlhom Mahkamov əlavə edib ki, Özbəkistan Orta Dəhlizi təkcə daxili deyil, həm də regional səviyyədə inkişaf etdirmək üçün böyük strateji layihələr həyata keçirir.
"Hazırda Gürcüstan limanında Özbəkistanın öz terminalının tikintisi layihəsi üzərində işlər davam edir. Bundan əlavə, Xəzər dənizində yükdaşıma qabiliyyətini artırmaq üçün Azərbaycandakı tərəfdaşlarımızla birgə müəssisənin yaradılması, yeni bərələrin alınması və marşrutların sayının artırılması layihələri həyata keçiririk. Eyni zamanda, marşrutun iqtisadi cəlbediciliyini artırmaq üçün CASCA+ multimodal marşrutu çərçivəsində dəmir yolu yük daşımalarında 70% endirim tətbiq edilib. Bu, yük daşıyıcıları və biznes üçün əhəmiyyətli bir fürsətdir", - deyə nəqliyyat naziri vurğulayıb.
Konfransda hökumətin, beynəlxalq maliyyə qurumlarının və biznesin nümayəndələri dəmir yollarına və avtomobil yollarına investisiyalar, logistika mərkəzlərinin inkişafı və nəqliyyat və ticarət sənədlərinin rəqəmsallaşdırılması məsələlərini müzakirə ediblər. Ayrı bir sessiya özəl şirkətlərin təkliflərinə və dəhliz boyunca malların daşınması zamanı qarşılaşdıqları maneələrə həsr olunub.
Əziz Mustafa
