Ayda alimlərin düşündüyündən daha çox dəmir var
Alimlər Dəmir Tərkibinin Təxminən 20% olduğunu təxmin edirlər.
Yeni bir araşdırma alimlərin ayın daxili quruluşu haqqında anlayışlarını dəyişdirdi.
Science X-ə görə, beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu Ayın əvvəllər düşünüləndən daha çox dəmirlə zəngin ola biləcəyi qənaətinə gəlib.
Hazırda Ayın mənşəyi ilə bağlı ən geniş qəbul edilən nəzəriyyə nəhəng bir toqquşma olaraq qalır, buna görə protoplanet Teya təxminən 4,5 milyard il əvvəl gənc Yerlə toqquşub. Bu toqquşma Ayı əmələ gətirib, sonradan soyuyub daxili quruluşunu formalaşdırıb.
İndiyə qədər Ayın daxili quruluşu haqqında biliklər əsasən Apollon missiyaları zamanı əldə edilən seysmik məlumatlara əsaslanıb. Lakin yeni bir araşdırma, yüksək təzyiq və temperatur şəraitinin laboratoriya modelləşdirilməsi yolu ilə Ay mantiyasının tərkibini daha dəqiq qiymətləndirməyə imkan verdi.
Alimlər SPring-8 qurğusunda sinxrotron şüalanması da daxil olmaqla, müasir metodlardan istifadə edərək Ay mantiyasına xas olan minerallarla təcrübələr apardılar. Əldə edilən məlumatlar onlara müxtəlif dərinliklərdə seysmik dalğa sürətlərini və material sıxlığını modelləşdirməyə imkan verdi.
Nəticələr göstərdi ki, Ayın yuxarı mantiyasının müşahidə olunan xüsusiyyətlərini izah etmək üçün (40 km-dən 740 km-ə qədər dərinlikdə) təxminən 20% dəmir tərkibi qəbul edilməlidir. Bu, əvvəllər düşünüləndən xeyli yüksəkdir.
Bu tapıntılar Teyanın əvvəlki modellərin proqnozlaşdırdığından daha sıx və dəmir baxımından daha zəngin olduğunu göstərə bilər. Nəticə etibarilə, erkən Ay daha aktiv vulkanik aktivliyə və daha dinamik daxili proseslərə malik ola bilər.
Tədqiqatçılar həmçinin bunun Ayın soyuma sürətinə və maqnit sahəsinin müddətinə təsir göstərə biləcəyinə inanırlar.
Əziz MUSTAFA
