Özbəkistan Çindən uzunmüddətli reaktiv yanacaq tədarükünü nəzərdən keçirir

"Özbəkneftqaz" tədarükü şaxələndirmək və təchizat sabitliyini artırmaq üçün Çindən uzunmüddətli Jet A-1 reaktiv yanacağının tədarükünü nəzərdən keçirir. Şirkət CNAF və Sinopec ilə birbaşa əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə edir. İlin ikinci yarısında Özbəkistanın reaktiv yanacağına tələbatının ötən ilə nisbətən 27% yüksək olacağı gözlənilir.

Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə "Özbəkneftqaz"ın mətbuat xidmətinin məlumatında deyilir.

Dövlət neft və qaz şirkəti "Özbəkneftqaz" Çindən Jet A-1 reaktiv yanacağının uzunmüddətli tədarükünü nəzərdən keçirir. "Özbəkneftqaz"ın mətbuat xidməti qeyd edib ki, bu məsələ şirkətin İdarə Heyətinin sədri Abduqani Sanginov və Çinin Özbəkistandakı səfiri Yu Cun arasında keçirilən görüşdə müzakirə edilib.

Şirkətin məlumatına görə, Çindən tədarük Özbəkistanın reaktiv yanacaq tədarükünü şaxələndirmək və daha dayanıqlı təchizat sistemi yaratmaq üçün bir yol kimi nəzərdən keçirilir.

Müzakirə zamanı tərəflər həmçinin Çin Milli Aviasiya Yanacaq Qrupu (CNAF) və Sinopec ilə birbaşa əməkdaşlıq qurma imkanlarını araşdırıblar. "Özbəkneftqaz" bu şirkətlərlə əlaqələrin qurulmasında Çin səfirliyinin köməyini gözləyir.

Görüşdə həmçinin neft-qaz sektorundakı mövcud və perspektivli layihələr müzakirə olunub.

"Özbəkneftqaz" hazırda CNPC, CCDC, BGP, Jereh və Honghua da daxil olmaqla bir sıra böyük Çin şirkətləri ilə əməkdaşlıq edir. Birgə layihələr geoloji kəşfiyyat, quyu tikintisi, xidmətlər və müasir texnologiyaların tətbiqini əhatə edir.

Tərəflər investisiya və texnoloji əməkdaşlığı genişləndirməyə və enerji sektorunda strateji tərəfdaşlıq inkişaf etdirməyə hazır olduqlarını bildiriblər.

Özbəkistana kerosin idxalı (reaktiv yanacaq daxil olmaqla) 2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında iki dəfədən çox azalıb. "Gazeta" tərəfindən nəzərdən keçirilən Gömrük Komitəsinin məlumatlarına görə, ilk yeddi ayda 24,95 milyon dollar dəyərində 24,100 ton idxal edilib ki, bu da bir il əvvəlki 51,25 milyon dollar dəyərində 52,100 tonla müqayisədə çoxdur. Daşınmaların fiziki həcmi təxminən 54%, dəyəri isə 51% azalıb.

Yanvar-iyul ayları arasında kerosinin orta idxal qiyməti bir ton üçün təxminən 1036 dollar təşkil edib ki, bu da bir il əvvəlki 983 dollarla müqayisədə təxminən 5% artım deməkdir.

Lakin iyul ayında idxal əhəmiyyətli dərəcədə artıb: ölkəyə 5,24 milyon dollar dəyərində 4570 ton kerosin idxal edilib. Bu, iyun ayındakı 1910 ton həcmindən təxminən 2,4 dəfə çoxdur və daşınmaların dəyəri 2,66 milyon dollardan təxminən iki dəfə artıb.

İyul ayında kerosinin orta idxal qiyməti bir ton üçün təxminən 1147 dollar təşkil edib ki, bu da iyun ayındakı 1393 dollardan 18% aşağıdır.

2025-ci ilin iyul ayı ilə müqayisədə tədarük fiziki olaraq 86%, 2450 tondan 4570 tona, pul baxımından isə 2,5 dəfə artaraq 2,07 milyon dollardan 5,24 milyon dollara çatıb. Bir ton üçün orta qiymət təxminən 36%, 844 dollardan 1147 dollara çatıb.

2026-cı ilin iyul ayından dekabr ayına qədər Özbəkistanın reaktiv yanacaq tələbatı 375.000 ton olaraq qiymətləndirilir ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 27% artım deməkdir. Bu tələbatın əsas hissəsinin yerli neft emalı zavodlarından əldə edilən məhsullar hesabına ödəniləcəyi gözlənilir.

Eyni zamanda, Özbəkistan alternativ mənbələrdən reaktiv yanacaq idxalını genişləndirir. Hakimiyyət orqanları əvvəllər müəyyən tərəfdaş ölkələrdə neft məhsulları ixracına qoyulan məhdudiyyətlər fonunda Gürcüstan və İraqdan reaktiv yanacaq tədarükünün başlandığını elan etmişdi.

Reuters agentliyinin məlumatına görə, Çin artıq ikinci aydır ki, İranla müharibə səbəbindən tədarükün kəsilməsindən sonra yazda tətbiq edilən neft məhsulları ixracına qoyulan məhdudiyyətləri yumşaldıb. Avqust ayında neft emalı zavodları Honkonq və Makaodan kənara 2,7 milyon ton yanacaq ixrac etmək üçün müvəqqəti icazə alıblar.

Honkonqa çatdırılmalar və Çin hava limanlarında yanacaq doldurma əməliyyatları daxil olmaqla, avqust ayında benzin, dizel yanacağı və reaktiv yanacağı ixracının ümumi həcmi 3,6-3,7 milyon ton olaraq qiymətləndirilir. Müqayisə üçün, 2025-ci ildə bu yanacaqların orta aylıq ixracı 3,04 milyon ton olub.

Əziz Mustafa