Özbəkistanın qızıl ixracı 4,3 dəfə azalsa da, xidmət və istehsal olunmuş malların ixracı artıb

2026-cı ilin yanvar-iyun aylarında Özbəkistanın xarici ticarət dövriyyəsi ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 7,4% artaraq 41 milyard dollar təşkil edib. Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə Milli Statistika Komitəsinin məlumatında deyilir.

İxrac 8,8% azalaraq 15,86 milyard dollara, idxal isə 21% artaraq 25,15 milyard dollara çatıb. Nəticədə, mənfi xarici ticarət saldosu 9,29 milyard dollara çatıb ki, bu da bir il əvvəl 3,38 milyard dollar idi ki, bu da təxminən 2,7 dəfə artım deməkdir.

Bu arada, qızıl xaric malların ixracı 8,2 milyard dollar təşkil edib ki, bu da illik müqayisədə 28,7% artım deməkdir.

xarici ticarət dövriyyəsi, xarici ticarət, idxal, milli statistika komitəsi, statistika, ixrac

Qızıl ixracı dörd dəfədən çox azalıb
İxracın ümumi azalmasının əsas səbəblərindən biri qeyri-pul qızıl tədarükünün kəskin azalmasıdır.

Yanvar-iyun ayları arasında Özbəkistan 1,5 milyard dollar dəyərində qızıl ixrac edib ki, bu da 2025-ci ilin eyni dövründəki 6,49 milyard dollara nisbətən azdır. Beləliklə, həcm 4,3 dəfə azalıb.

Qızılın ümumi ixracda payı 37,3%-dən 9,5%-ə düşüb.

Bu fonda ixracın strukturu da dəyişdi: xidmətlərin payı 26,3%-dən 39,1%-ə, sənaye mallarının payı 11,3%-dən 15,2%-ə, kimya məhsullarının payı 5,6%-dən 8,1%-ə və müxtəlif hazır məhsulların payı 4%-dən 8,6%-ə yüksəldi.

Yanvar-iyun aylarında ən böyük ixrac məhsulu xidmətlər olub. Onların həcmi 35,7% artaraq 4,57 milyard dollardan 6,2 milyard dollara çatıb.

Xidmətlər ümumi ixracın 39,1%-ni təşkil edib. Bu həcmin yarıdan çoxu — 52,9%-i — səyahət (turizm, təxminən 3,3 milyard dollar), digər 31,6%-i — nəqliyyat xidmətləri (1,96 milyard dollar), 8,8%-i — telekommunikasiya, kompüter və informasiya xidmətləri (545,3 milyon dollar) və 3%-i — digər biznes xidmətləri olub.

Sənaye mallarının ixracı 22,8% artaraq 2,41 milyard dollara çatıb. Bu qrup daxilində tekstil ipliyi, parçalar və hazır məhsul ixracı 975,9 milyon dollar (artım 20,7%), əlvan metalların ixracı 882 milyon dollar (artım 12,7%), qeyri-metal mineral məhsulların ixracı isə 175,2 milyon dollar (artım 35,6%) təşkil edib.

Müxtəlif hazır məhsulların ixracı təxminən iki dəfə artaraq 700 milyon dollardan 1,36 milyard dollara (artım 94,9%) çatıb. Xüsusilə, geyim və aksesuarların daşınması 31,4% artaraq 629,9 milyon dollara çatıb.

Maşın və nəqliyyat avadanlıqlarının tədarükü 32,3% artaraq 632,9 milyon dollara çatıb. Digər nəqliyyat avadanlıqlarının ixracı 64,2%, elektrik generatorlarının ixracı 27,7%, rabitə və səsyazma avadanlıqlarının ixracı isə dörd dəfə artıb. Bununla yanaşı, avtomobil ixracı 5,4% azalıb.

Kimyəvi maddələrin və oxşar məhsulların ixracı ilin birinci yarısında 31,7% artaraq 1,28 milyard dollara çatıb.

Qeyri-üzvi kimyəvi maddələr ən böyük payı təşkil edərək 789,1 milyon dollara (+45,5%) çatıb. Gübrə ixracı təxminən ötən illə eyni səviyyədə qalaraq 207,8 milyon dollara çatıb, ilkin plastiklər isə 19,2% artaraq 138,9 milyon dollara çatıb.

Qida məhsulları və diri heyvanların ixracı 9% artaraq 1,32 milyard dollara çatıb və onların ümumi ixracdakı payı 7%-dən 8,3%-ə yüksəlib.

Yanvar-iyun ayları arasında Özbəkistan 1,087 milyon ton meyvə və tərəvəz ixrac edib ki, bu da illik müqayisədə 0,8% çoxdur.

Pul baxımından meyvə və tərəvəz ixracı 3% artaraq 847,1 milyon dollardan 872,9 milyon dollara çatıb. Onların ümumi ixracdakı payı 5,5% təşkil edib.

Lakin, ayrı-ayrı məhsul növlərinin göstəriciləri əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib. Meyvə ixracı həcm baxımından 198.200 tondan 158.500 tona (-20%), pul baxımından isə 250.4 milyon dollardan 240.6 milyon dollara (-3.9%) düşüb.

Şirin albalı ixracı 71.9 milyon dollardan 59.9 milyon dollara (-16.7%), ərik ixracı isə 40.7 milyon dollardan 30.5 milyon dollara (-25.1%) düşüb. Bu arada quru ərik ixracı 13 milyon dollardan 25.2 milyon dollara (+93.8%) yüksəlib.

Tərəvəz ixracı 156.5 milyon dollardan 190.3 milyon dollara (+21.6%) yüksəlib. Xüsusilə, soğan ixracı 73.7 milyon dollardan 82.1 milyon dollara (+11.4%), kələm 48.5 milyon dollardan 53.8 milyon dollara (+10.9%) və pomidor 23.5 milyon dollardan 33.8 milyon dollara (+43.8%) yüksəlib.

Tekstil ixracı 24% artıb

İlk altı ayın sonunda tekstil ixracı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 24,1% artımla 1,6 milyard dollara çatıb.

Tekstil ümumi ixracın 10,1%-ni təşkil edib. Hazır tekstil bu ixracatın ən böyük payını təşkil edərək 52,6%-ni, iplik isə 31,1%-ni təşkil edib.

Özbəkistanın idxalı yanvar-iyun ayları arasında 21% artaraq 20,78 milyard dollardan 25,15 milyard dollara çatıb.

Mal idxalı təxminən 4 milyard dollar artaraq 22,2 milyard dollara çatıb, xidmətlər isə təxminən 3 milyard dollar təşkil edib.

Maşın və nəqliyyat avadanlığı ən böyük idxal məhsulu olaraq qalır.

Əziz Mustafa