Bu gün əfsanəvi britaniyalı təbiətşünas Devid Attenboronun 100 yaşı tamam olur

Onilliklər boyu təbiət dünyası haqqında dünyanın ən nüfuzlu səsi olmuş və sənədli filmlərinə yüz milyonlarla insan baxmış Devid Attenboro. 1952-ci ildən BBC-də çalışan Devid Attenboro korporasiyanın demək olar ki, ən parlaq və yaddaqalan televiziya proqramlarını yaratmışdır. Təbiət haqqında sənədli filmlərin banilərindən biri bu gün 100 yaşını qeyd edir.
Oxuməni.az xəbər verir ki, Devid Frederik Attenboro 8 may 1926-cı ildə Londonda anadan olub. Atası qədim ingilis dili mütəxəssisi və Lester Universitetinin kollec direktoru idi. Atası onu Lesterşir qraflığında velosiped gəzintilərinə aparardı və bu, gənc Deviddə botanika və zoologiyaya maraq oyatdı.
Attenboro BBC-də karyerasına 1952-ci ildə təcrübəçi kimi başlayıb. İki il sonra o, BBC-nin sənədli yayım şöbəsinin prodüseri olub.
Attenboro aparıcı təsadüfən olub. Bir dəfə o, London Zooloji Bağının sürünənlər üzrə kuratoru Cek Lesteri yeni heyvanları tutmaq üçün ekspedisiyada müşayiət edib. Bu ekspedisiyanın materialları "Zoo Quest" ("Zookvest") proqramının əsasını təşkil edib. İlk efirdən əvvəl Lester xəstələnib və Devid Attenborodan son dəqiqə aparıcı rolunu ona həvalə etməsi xahiş olunub.
Kinoda 70 ildən çox işlədikdən sonra Attenboronun dərhal tanınan səsi təbiət tarixinin sinoniminə çevrilib. O, hələ də ətraf mühitin mühafizəsi səylərinin önündədir və son illərdə ən əhəmiyyətli əsərlərindən bəzilərini yaradıb. Onun pərəstişkarları arasında Britaniya kral ailəsi, Barak Obama və pop ulduzu Billi Eyliş var. Attenboronun xarizması, yumoru və istiliyi, bilik dərinliyi və nağılçılıq bacarığı ilə birlikdə onu televiziya superulduzu edib.
1976-cı ildə Devid Attenboronun "Yer üzündə həyat" sənədli serialının istehsalına başlanıldı. Film Yer üzündə həyatın yaranmasını və inkişafını - 3,5 milyard il əvvəl yaranmasından tutmuş yeni həşərat növlərinin, amfibiyaların, məməlilərin və nəticədə insanların yaranmasına qədər - təsvir edir. Heç kim bu miqyasda təbiət sənədli filmi çəkməyə cəhd etməmişdi. Üç il ərzində çəkiliş qrupu 40 ölkəni ziyarət etdi və 600-dən çox heyvan növünü çəkdi. Serial 1979-cu ildə BBC Two-da yayımlandı və dünyada 500 milyon insan tərəfindən izlənildi. O vaxtdan bəri Attenboro ən uğurlu və nüfuzlu vəhşi təbiət rejissoru kimi tanınır.
Serialda təsvir edilən Ruanda dağlarında qorillalarla qarşılaşması tez-tez bütün dövrlərin ən böyük televiziya anlarından biri hesab olunur.
"O, özünü dövlət qulluqçusu hesab edir. O, təbiətin səsi olmaq, hamıya təbiətin möcüzələrindən danışmaq üçün unikal fürsət qazandığını hiss edir," - deyə Reuters agentliyinə BBC-də uzun illər Attenboro ilə işləmiş televiziya prodüseri Mayk Qanton bildirib.
Attenboro hələ də təqaüdə çıxmayıb: aprel 2026-cı ildə Netflix-də "Devid Attenboro. Qorillər haqqında hekayə" sənədli filmi yayımlanıb. Əfsanəvi rejissor filmdə səsləndirmə edir. Hekayənin böyük hissəsi Attenboronun 1978-ci ildə qorillərin həyatını "Yer üzündə həyat" serialı üçün çəkərkən yazdığı gündəliklərindən götürülmüş hissələrdir. Film arxiv kadrlardan və müasir çəkilişlərdən ibarətdir.
Almaz Həsənli