ABŞ Türkiyəyə itkin düşmüş məşhur "Gipsi" (Qaraçı qızı) mozaikasının 13-cü parçasını qaytardı
Amerika Birləşmiş Ştatları Türkiyəyə itkin düşmüş məşhur "Gipsi" (Qaraçı qızı) mozaikasının on üçüncü parçasını geri qaytarıb. Bu mozaika qədim Zevqma şəhərinin ikonik simvolu və Qaziantep əyalətinin fəxri hesab olunur. Türkiyənin Mədəniyyət naziri Mehmet Nuri Ersoy qiymətli artefaktın uğurlu şəkildə geri qaytarılması prosesinin başa çatdığını bildirib. Nazir həmçinin vurğulayıb ki, Türkiyə hakimiyyəti ölkənin sivilizasiya irsinin qorunması məqsədilə mədəni dəyərlərinin izlərini bütün dünyada təqib etməkdə davam edəcək.
Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə “Haberler.com” məlumat verib.
Unikal mozaika türk arxeoloqları tərəfindən təxminən 30 il əvvəl, Makedoniyalı İskəndərdən birinin sərkərdəsi tərəfindən qurulmuş qədim Zevqma şəhərində aparılan qazıntılar zamanı aşkar edilib. Sənət əsərində dairəvi üzlü, hündür almacıq sümükləri, dar alnı və baş örtüyü altında yığılmış buruq saçları olan bir qadın təsvir olunur. Artefakt "Gipsi" (Qaraçı qızı) adını xarakterik sırğalarına görə alıb, baxmayaraq ki, tədqiqatçılar onun əslində yunan şərab tanrısı Dionisin yoldaşı olan menadanı təsvir etdiyini düşünürlər.
Aşkarlandıqdan qısa müddət sonra mütəxəssislər portreti əhatə edən elementlərin bir hissəsinin itkin olduğunu başa düşüblər. Sonradan məlum olub ki, bu hissələr 1960-cı illərdə qanunsuz olaraq torpaqdan çıxarılaraq ölkədən qaçaqmal yolu ilə aparılıb. Bu hissələr uzun müddət Ohayo ştatındakı Bowling Green Universitetində olub, orada 2012-ci ilə qədər sərgilənib, 2018-ci ildə isə əsas hissələr Vətənə qaytarılıb.
Bu hadisə ilə paralel olaraq, türk arxeoloqları ölkənin şimalında, Tokat şəhərinin Zile rayonunda daha bir mühüm tapıntı qeydə alıblar. Orada qanunsuz "qara arxeoloqların" qarşısı alındıqdan sonra başlanan xilasetmə qazıntıları zamanı eramızın II əsrinə aid nadir Roma mozaikası tapılıb. Ondokuz Mayis Universitetindən doktor Alper Yılmaz da daxil olmaqla mütəxəssislər bu tapıntının məşhur "Gipsi" (Qaraçı qızı) mozaikası ilə açıq-aşkar stilistik oxşarlığını qeyd ediblər. Roma dövrünün mühüm ictimai binasının döşəməsini bəzəyən yeni tapılmış mozaikada "lüks" mənasını verən qədim yunan sözünün yanında bir qadın fiquru təsvir olunub. Alimlərin sözlərinə görə, mürəkkəb icra texnikası və çoxrəngli kompozisiya bu sənət əsərinin həmin dövrün yerli zadəganlarının sərvət və firavanlığının vizual ifadəsi olduğunu göstərir.
Almaz Həsənli
