Alimlər itlərin insan emosiyalarını üz ifadələri ilə ayırd edə biləcəyini kəşf etdilər
Alimlər itlərin yalnız müsbət və mənfi emosiyaları deyil, həm də müəyyən mənfi üz ifadələrini ayırd edə biləcəyinə dair ilk dəlilləri əldə etdilər.
İtlər insan emosiyalarını tanımaqda, təbəssümlərə, gülüşlərə, qaşqabaqlılıqlara və göz yaşlarına reaksiya verməkdə ustadırlar. Lakin bu qabiliyyətin altındakı bioloji mexanizmlər hələ də zəif başa düşülmüşdür.
Oxuməni.az-ın verdiyi xəbərə görə, bu barədə iScience jurnalında dərc olunan yeni bir araşdırmada deyilir. Qeyd edilir ki, elm adamları itlərin fərqli insan emosiyalarını gördükdə beynində nələrin baş verdiyini daha yaxından araşdırdılar.
Tədqiqatda ailələri ilə yaşayan ev itləri iştirak edirdi. Müəlliflər qeyd edirlər ki, küçə və sərbəst gəzən itlər fərqli sosial mühit yaşayır və insan siqnallarını fərqli şəkildə qəbul edə bilərlər.
Birinci mərhələdə tədqiqatçılar neytral və ya xoşbəxt üz ifadələri olan tanımadığı insanların fotoşəkilləri göstərilən səkkiz itin beyinlərini skan etdilər. Gülümsəyən üzlərə baxarkən heyvanlar temporal korteks və kaudat nüvəsində artan aktivlik göstərdilər. Bu bölgələr müvafiq olaraq mürəkkəb informasiya emalı və mükafatlandırma sistemi ilə əlaqələndirilir.
Alimlər kaudat nüvəsinin fəaliyyətini xüsusilə vacib hesab etdilər. Onların fikrincə, əldə edilən nəticələr xoşbəxt insan üz ifadələrinin itlər üçün emosional əhəmiyyətə malik olduğunu göstərir.
Daha sonra tədqiqatçılar 12 itin iştirak etdiyi ikinci bir təcrübə apardılar. Heyvanlara xoşbəxtlik, qəzəb, qorxu və ya kədər ifadə edən insanların fotoşəkilləri göstərildi. Məlumatları təhlil etmək üçün maşın öyrənmə metodlarından istifadə edildi və bu, onlara müxtəlif emosiyaların qavranılması zamanı beyin fəaliyyətinin nümunələrini müqayisə etməyə imkan verdi.
Məlum oldu ki, itlər sadəcə insan üz ifadələrini müsbət və ya mənfi olaraq təsnif etməkdən daha çox şey edirlər. Temporal korteks və kaudat nüvəsindəki aktivlik xoşbəxt üzlərə cavab olaraq xüsusilə fərqli idi və bu da tədqiqatçılara təbəssümə olan reaksiyanı qəzəb, qorxu və kədərə olan reaksiyadan asanlıqla ayırmağa imkan verdi.
Bütün beyin fəaliyyətinin təhlili daha da maraqlı bir nəticə verdi. Məlum oldu ki, qorxuya reaksiya qəzəb və kədərə reaksiyadan fərqli bir fəaliyyət nümunəsi yaradır. Alimlərin fikrincə, bu, itlərin üz ifadələrinə əsaslanaraq müəyyən mənfi insan emosiyalarını ayırd edə bildiklərinə dair ilk dəlildir.
Eyni zamanda, tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, bu, itlərin insan emosiyalarını eyni şəkildə yaşadığı anlamına gəlmir. Fotoşəkil heyvanların real həyatdakı qarşılıqlı əlaqələr zamanı aldıqları məlumatların yalnız kiçik bir hissəsini çatdırır. Gündəlik həyatda itlər eyni zamanda üz ifadəsini, bədən dilini, səs tonunu və insan qoxusunu nəzərə alırlar.
Gələcək tədqiqatlarda alimlər itlərin insan emosiyalarını tanıyarkən müxtəlif növ məlumatları necə birləşdirdiyini araşdırmağı və itlərin və insanların emosional məlumatları emal etmə mexanizmlərini müqayisə etməyi planlaşdırırlar.
Əvvəllər bildirildiyi kimi, bir alim tülkülərin niyə insanlara yaxınlaşdığını və əllərindən yemək götürdüyünü izah etdi.
Əziz Mustafa
