Çin həddindən artıq istehsal səbəbindən qlobal böhranla üz-üzədir

Pekinin artıq istehsal gücləri, digər ölkələrin nəhəng həcmdə ucuz sənaye mallarını qəbul edə bilməməsi səbəbindən beynəlxalq bazarlarda genişmiqyaslı tənəzzülə səbəb ola bilər. Oxuməni.az xəbər verir ki, "Foreign Affairs" jurnalı Çin iqtisadiyyatının sənaye istehsalından və xarici bazarlardan asılılığını təhlil edərək belə bir nəticəyə gəlib.

Jurnal yazır ki, Pekinin istənilən yolla ixracı artırmaq və ticarət profisitini yüksəltmək cəhdləri həm ABŞ və Avropa ölkələri kimi inkişaf etmiş iqtisadiyyatların, həm də Afrika, Asiya və Latın Amerikasının inkişaf etməkdə olan ölkələrinin sənaye ambisiyalarına zərbə vurub.

Nəşr xəbərdarlıq edir: "İndi problem keyfiyyətcə yeni və daha təhlükəli bir mərhələyə keçir: dünyanın Çinin artıq istehsal güclərini qəbul etmək qabiliyyəti kritik nöqtəyə yaxınlaşır. Əgər bu kritik nöqtəyə çatılarsa, hökumətlərin nəticələri idarə etməyə ən az hazır olduğu bir vaxtda bu, qlobal iqtisadi böhranla nəticələnə bilər".

2025-ci ildə Çinin ticarət profisiti təxminən 1,2 trilyon dollara çatıb ki, bu da bütün dünya iqtisadiyyatı üçün artan risk yaradır.

Dünyada proteksionizmin güclənəcəyi və Çin istehsalçılarının bazarlara çıxışını məhdudlaşdıracağı ehtimal olunur. Çin iqtisadiyyatı böyüyüb və ölkə alıcı çatışmazlığı olmadan əvvəlki trayektoriya ilə hərəkət edə bilməz. Məqalədə qeyd olunur ki, Pekin öz iqtisadi modelini artıq geridə qoyub.

Dünya sənaye istehsalının təxminən 30%-i Çinin payına düşür və 2030-cu ilə qədər bu rəqəm 45%-ə çata bilər. Çinin dünya bazarındakı payının artmasının təxminən 60%-i dövlət subsidiyaları ilə bağlıdır. Bununla yanaşı, Çin sənaye müəssisələrinin demək olar ki, 30%-i zərərlə işləyir.

Nəşr qeyd edir ki, şirkətlər rentabelliyin azalmasına baxmayaraq, məhsul buraxılışını genişləndirməyə davam edirlər. Problem ən çox avtomobil sənayesində özünü büruzə verir: Çin daxili tələbatın təxminən 12 milyon olduğu halda, ildə 25 milyon elektrik avtomobili və hibrid istehsal etmək gücünə malikdir. Ümumilikdə isə ölkənin istehsal imkanları ildə təxminən 55 milyon avtomobilə çatır.

Çin iqtisadiyyatının artım templərinin əhəmiyyətli dərəcədə yavaşlaması bütün dünyada sarsıntılara səbəb olacaq. ABŞ vəziyyəti sabitləşdirmək üçün imkanlara malik yeganə oyunçu olacaq. Çin iqtisadiyyatının qabaqlayıcı şəkildə yenidən balanslaşdırılması vacib hala gəlib.

Almaz Həsənli