ABŞ vətəndaşı olmayanlar üç ABŞ ştatında və Kolumbiya dairəsində yerli seçkilərdə səs verə biləcəklər
Qeyri-vətəndaşlar üç ABŞ ştatında və Kolumbiya dairəsində yerli seçkilərdə səs verə biləcəklər. Lakin, bu kateqoriyadan olan şəxslər 3 noyabrda keçiriləcək federal ara seçkilərdə səs vermək hüququna malik deyillər.
Oxuməni.az xəbər verir ki, Reuters-ə görə, qeyri-vətəndaşlara Kolumbiya, Vermont, Kaliforniya və Merilend ştatlarındakı iyirmidən çox bələdiyyədə də müxtəlif yerli seçkilərdə səs verməyə icazə verilir. Bundan əlavə, Vaşinqton şəhərini əhatə edən Kolumbiya dairəsində qeyri-vətəndaşlar mer, baş prokuror, şəhər şurası üzvləri və məktəb şurası üzvlərini seçə, eləcə də yerli referendumlarda səs verə bilərlər. Bu hüquq müvafiq yerli qaydaların qəbul edilməsindən sonra 2024-cü ildən bəri Kolumbiya dairəsində qeyri-ABŞ vətəndaşlarına verilib. Səs vermək üçün qeydiyyatdan keçmək üçün, digər şeylərlə yanaşı, seçkilərdən ən azı 30 gün əvvəl Kolumbiya dairəsində yaşamalı, ən azı 17 yaşında olmalı və məhkəmə tərəfindən qanuni olaraq fəaliyyət qabiliyyəti olmayan elan edilməməlidir. Qeydiyyat həmçinin tələb olunan formanı doldurub müvafiq Vaşinqton meriyasına elektron poçtla göndərməklə məsafədən həyata keçirilə bilər.
Merilandda qeyri-vətəndaşların yerli seçkilərdə səs verməsinə icazə verən ən çox bələdiyyə (16) var. Vermontda üç, Kaliforniyada isə iki belə bələdiyyə var.
2021-ci ilin dekabr ayında Nyu-Yorkda oxşar yerli qanunvericilik qəbul edildi. 2022-ci ilin yanvar ayında Nyu-York, ölkədə işləmək hüququ olan qeyri-vətəndaşların yerli seçkilərdə səs verməsinə icazə verən ABŞ-ın ən böyük şəhəri oldu. Lakin, 2022-ci ilin iyun ayında ştat məhkəmələri bu təşəbbüsü blokladı. Nyu-York Ali Məhkəməsi nəhayət, 2025-ci ilin mart ayında bunun ştat qanunlarına zidd olduğuna qərar verdi.
ABŞ Ədliyyə Nazirliyi – Baş Prokurorluq TASS-ın Kolumbiya dairəsi, Vermont, Kaliforniya və Merilend ştatlarında qeyri-vətəndaşların səsvermə icazələri ilə bağlı mövqeyini aydınlaşdırmaq üçün etdiyi sorğuya cavab vermədi. Son aylarda Ədliyyə Nazirliyi əvvəllər ABŞ federal seçkilərində qanunsuz iştirak edərkən tutulan xarici vətəndaşların kimliyi barədə müntəzəm olaraq məlumat verirdi. Bu şəxslər cinayət əməllərində ittiham olunurlar. Hazırkı Vaşinqton administrasiyası federal seçkilərdə seçicilərin ABŞ vətəndaşlığının yoxlanılmasını sərtləşdirməyə çalışır. ABŞ prezidenti Donald Tramp ABŞ Konqresinin müvafiq qanun layihəsini qəbul etməsində israr edir. Demokratlar bunu seçicilərin bir hissəsini qorxutmaq taktikası kimi görürlər.
Vaşinqton meriyası TASS-ın ABŞ hökumətinin qeyri-vətəndaşların yerli seçkilərdə səs verməsinə icazə verən qanunvericiliklə bağlı hər hansı bir narazılığı və ya buna qarşı hər hansı bir federal müxalifətlə qarşılaşıb-qarşılaşmadığı ilə bağlı sualına cavab vermədi.
Qeyri-vətəndaşların federal seçkilərdə iştirakına ümumxalq qadağası yalnız 1996-cı ildə ABŞ-da tətbiq edilmişdir. Daha dəqiq desək, o zaman qəbul edilmiş federal qanunvericilik qeyri-vətəndaşların bu cür səsverməsini cinayət hesab edirdi. Lakin qanun layihəsində əslində birbaşa qadağa yoxdur.
Bu arada, ABŞ-ın 18 ştatı qeyri-vətəndaşların seçkilərdə iştirakını qanuni olaraq qadağan edir. Bunlar Aydaho, Ayova, Alabama, Arizona, Vayominq, Viskonsin, Kentukki, Kolorado, Luiziana, Missuri, Ohayo, Oklahoma, Şimali Dakota, Şimali Karolina, Texas, Florida, Cənubi Karolina və Yutadır.
Aralıq seçkilər əsasən Senatın üçdə birinin və bütün Nümayəndələr Palatasının, eləcə də 36 ştat və ərazinin qubernatorlarının yenidən seçkilərini əhatə edəcək. Konqresin hər iki palatası hazırda hakim Respublikaçılar Partiyası tərəfindən idarə olunur.
Əziz Mustafa
