Günəşin sistemimizin mərkəzində təsadüfən yerləşmədiyi, alimlər tərəfindən müəyyən edilib

Günəşin indiki orbitində təsadüfən deyil, Süd Yolunun mərkəzi bölgələrindən ulduzların kütləvi miqrasiyası nəticəsində yerləşdiyi ehtimal olunur. Astronomlar minlərlə "günəş əkizi" adlanan ulduzu araşdıraraq bu qənaətə gəliblər. Oxuməni.az xəbər verir ki, tədqiqat "Astronomy and Astrophysics (A&A)" jurnalında dərc olunub.
Bu tədqiqat "qalaktik arxeologiya" adlanan sahəyə aiddir – bu elm ulduzların xüsusiyyətlərinə əsaslanaraq qalaktikanın tarixini öyrənir. Məlumdur ki, Günəş təxminən 4,6 milyard il əvvəl formalaşıb. Alimlərin hesablamalarına görə, doğulduğu anda o, Süd Yolunun mərkəzinə indiki yerindən 10 min işıq ilindən çox daha yaxın idi.
Lakin uzun müddət ulduzların bu qədər məsafələrə necə hərəkət edə biləcəyi anlaşılmaz qalırdı. Qalaktikamızın mərkəzində böyük, uzanmış bir quruluş – "qalaktik bar" adlanan bir hissə var. Onun cazibə qüvvəsi "ko-rotasiya baryeri" yaradır ki, bu da ulduzların mərkəzi bölgələri tərk etməsinə mane olur.
Bu sirri açmaq üçün Tokio Metropoliten Universitetindən Daisuke Taniguçi və Yaponiya Milli Astronomiya Rəsədxanasından Takudzi Tsudzimoto rəhbərliyindəki bir qrup alim Günəşə çox bənzəyən ulduzları araşdırdı. Bu cür obyektlər "günəş əkizləri" adlanır – onların oxşar temperaturu, kimyəvi tərkibi və səthində cazibə qüvvəsi var.
Tədqiqat üçün alimlər Avropa Kosmik Agentliyinin təxminən iki milyard ulduz haqqında məlumatı ehtiva edən “Gaia” kosmik missiyasının məlumatlarından istifadə etdilər. Bu müşahidələrə əsaslanaraq, tədqiqatçılar 6594 günəş əkizindən ibarət bir kataloq tərtib etdilər – bu, əvvəlki oxşar tədqiqatlardan təxminən 30 dəfə çoxdur.
Ulduzların yaşlarının analizi göstərdi ki, onların bir çoxu təxminən 4-6 milyard il əvvəl – Günəşlə eyni dövrdə yaranıb. Eyni zamanda, bu ulduzlar qalaktikanın mərkəzindən oxşar məsafədə yerləşir.
Elm adamlarının fikrincə, bu, Günəşin və digər oxşar ulduzların miqrasiya prosesi nəticəsində Süd Yolu qalaktikasının mərkəzi hissələrini eyni vaxtda tərk edə biləcəyini göstərir.
Alınan nəticələr qalaktik barın formalaşması tarixini anlamağa da kömək edir. Əgər bu struktur o dövrdə hələ formalaşmaqda idisə, ulduzların uzaq məsafələrə hərəkət etməsinə imkan verərək o qədər də güclü qravitasiya maneəsi yaratmamış ola bilər.
Tədqiqat müəllifləri qeyd edirlər ki, qalaktikanın mərkəzi hissələrindəki şərait həyatın yaranması üçün onun xarici bölgələrinə nisbətən əhəmiyyətli dərəcədə az əlverişlidir. Buna görə də, Günəşin miqrasiyası Günəş sisteminin Yer kürəsində həyatın yaranıb inkişaf edə biləcəyi Süd Yolu qalaktikasının bir bölgəsinə düşməsində mühüm rol oynamış ola bilər.

Almaz Həsənli