İlon Mask dünyanı silkələməkdə davam edir: Gələcəkdə insanlar işləmədən yüksək rifah içində yaşayacaqlar
İlon Mask avtomatlaşdırmanın cəmiyyətin əsas ehtiyaclarını ödəyəcəyi və insanların maaş müqabilində işləmək ehtiyacından azad edəcəyi bir dövrün gəlişini proqnozlaşdırır.
İİon Mask bu yaxınlarda verdiyi müsahibədə növbəti 10-20 ildə qlobal əmək bazarının köklü transformasiyasını proqnozlaşdırdı. Sahibkarın sözlərinə görə, süni intellekt və robototexnikanın sürətli inkişafı peşəkar məşğulluğun əhalinin əksəriyyəti üçün yaşamaq tələbi deyil, könüllü seçim halına gəlməsinə səbəb olacaq. Mask bu dəyişikliklərdə əsas amil kimi neyron şəbəkələri və avtomatlaşdırılmış sistemlər tərəfindən təmin edilən artan məhsuldarlığı göstərir. Belə bir iqtisadi modeldə əsas istehsal və logistika tapşırıqları maşınlar tərəfindən yerinə yetiriləcək və bu da mal və xidmətlərin dəyərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldacaq.
Bu konsepsiyaya görə, cəmiyyəti qorumaq üçün bir vasitə kimi insan əməyinə ehtiyac azalacaq. Nəticədə, iş "hobbi" - insanın maliyyə öhdəliyi səbəbindən deyil, şəxsi seçimi ilə məşğul olduğu bir fəaliyyət formasında ola bilər.
İşin könüllü olduğu bir modelə keçid mövcud sosial təminat sistemlərinin yenidən nəzərdən keçirilməsini tələb edəcək. Mask universal yüksək gəlir (UHI) tətbiqinin zəruriliyinə işarə edir. Bu tədbir avtomatlaşdırmanın əsas malların yaradılmasını ələ keçirdiyi yeni bir iqtisadi reallığın təməlini təşkil etməlidir.
Dəyişikliklər şəhər strukturuna da təsir edəcək. Son əsrdə şəhər inkişafı iş yerlərinin cəmləşməsi ilə idarə olunub. Əgər iş artıq müəyyən bir coğrafi yerə bağlı deyilsə, böyük metropoliten ərazilərdə yaşamağın əhəmiyyəti azala bilər. Yaşayış yeri seçimi iqtisadi zərurət deyil, şəxsi üstünlük məsələsinə çevriləcək.
Maskın proqnozu cəmiyyət üçün sosial rolların transformasiyası ilə bağlı ciddi bir sual doğurur. Onilliklər ərzində iş özünüdərk və sosial strukturun formalaşması üçün əsas mexanizm olmuşdur. Məcburi əməyə ehtiyac aradan qalxarsa, bəşəriyyət fərdi dəyəri müəyyən etmək və sosial vaxtı ayırmaq üçün yeni mexanizmlər hazırlamalı olacaq.
Əziz MUSTAFA
