Çin və Pakistan İranda müharibəyə son qoymaq üçün birgə planı açıqlaybılar

Çin və Pakistan İrandakı hərbi münaqişəyə son qoymaq məqsədi daşıyan yeni bir plan təqdim etdilər. Onun əsas elementlərinə hərbi əməliyyatların dayandırılması və Hörmüz boğazının beynəlxalq gəmiçilik üçün açılması daxildir. Bu barədə Axios 31 mart çərşənbə axşamı məlumat verib.
Pakistanın xarici işlər nazirinin sözlərinə görə, bu plan Pekinə səfəri zamanı razılaşdırılıb. Sazişin təfərrüatları hələ də tam deyil, lakin mənbələr Çinin razılığa gəlmək səylərində faydalı rol oynadığını bildirirlər.

Nəşrin qeyd etdiyi kimi, Vaşinqton və Tehran arasında vasitəçi rolunu nəzərə alsaq, Pakistanın ABŞ-ın qeyri-rəsmi razılığı olmadan belə bir addım atması ehtimalı azdır. Eyni zamanda, İranın ən böyük iqtisadi tərəfdaşı və İran neftinin əsas alıcısı olan Çinin sülh prosesində fəal iştirak etmək üçün güclü stimulları var.

Pakistanın xarici işlər naziri İshaq Dar və onun çinli həmkarı Vanq Yi arasında keçirilən görüşdən sonra təqdim edilən birgə sülh planı beş əsas bənddən ibarətdir:

• Hərbi əməliyyatların dərhal dayandırılması və təsirlənmiş bütün bölgələrə humanitar yardımın göstərilməsi.
• İranın suverenliyinə və Fars körfəzi dövlətlərinin təhlükəsizliyinə hörmətlə yanaşılan danışıqlara sürətli başlamaq. Dialoq zamanı bütün tərəflər güc təhdidindən və ya güc tətbiqindən çəkinməlidirlər.
• Enerji obyektləri, elektrik stansiyaları və mülki nüvə obyektləri də daxil olmaqla vacib infrastruktur obyektlərinə hücumları dayandırın.
• Mülki və ticarət gəmilərinin Hörmüz boğazından sərbəst və təhlükəsiz keçidini təmin edin.
• BMT Nizamnaməsinin və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanan hərtərəfli sülh müqaviləsi bağlansın.

Pakistan xarici işlər naziri qeyd edib ki, bu plan bütün tərəflərin maraqlarını nəzərə alan əməkdaşlığın nəticəsidir. Donald Tramp öz növbəsində təşəbbüsə ehtiyatla münasibət bildirib və yalnız "İranla danışıqların yaxşı irəlilədiyini" bildirib.

Çinin ABŞ-İran münaqişəsində potensial vasitəçi kimi müdaxiləsi regiondakı geosiyasi tarazlığı dəyişdirə bilər. Bundan əlavə, bu, Trampın əvvəllər planlaşdırılan, lakin gərginliyin artması səbəbindən təxirə salınan Çinə planlaşdırılan səfərinə təsir göstərə bilər.

Əziz MUSTAFA