15 yaşdan kiçik şəxslər üçün sosial medianı qadağan edən qanun layihəsi parlamentdən keçib

15 yaşdan kiçik uşaqların sosial mediadan istifadəsini tənzimləyən qaydaları özündə əks etdirən qanun layihəsi parlament tərəfindən qəbul edilib və imzalanıb. Qanuna əsasən, sosial media provayderləri 15 yaşdan kiçik uşaqlara xidmət göstərə bilməyəcəklər. Platformalar bu cür xidmətlərin qarşısını almaq üçün yaş təsdiqlənməsi də daxil olmaqla zəruri tədbirlər görməlidirlər. Bundan əlavə, sosial media provayderləri valideyn nəzarəti vasitələri təmin etməlidirlər.

Türkiyə Böyük Millət Məclisi (TBMM) plenar iclasında Sosial Xidmətlər Qanununa və sosial media ilə bağlı müddəalar da daxil olmaqla, bəzi digər qanunlara dəyişiklik edən qanun layihəsini qəbul edib təsdiqləyib.
Onlayn Nəşrlərin Tənzimlənməsi və Bu cür Nəşrlər Vasitəsilə Törədilən Cinayətlərlə Mübarizə haqqında Qanun, Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən ləğv edilmiş "Məzmunun Silinməsi və Girişin Bloklanması" adlı müddəaya düzəliş edib.

Bu düzəlişə əsasən, sosial media provayderləri 15 yaşdan kiçik uşaqlara xidmət göstərə bilməyəcək və bu cür xidmətlərin qarşısını almaq üçün yaş təsdiqlənməsi də daxil olmaqla zəruri tədbirləri görməlidirlər. Sosial media provayderləri 15 yaşdan yuxarı uşaqlar üçün xüsusi olaraq hazırlanmış fərqli xidmətlər göstərmək üçün zəruri tədbirləri görəcəklər. Bu kontekstdə görülən tədbirlər sosial media provayderinin veb saytında dərc olunacaq.

Sosial media provayderi aydın, başa düşülən və istifadəsi asan valideyn nəzarəti vasitələri təqdim edəcək. Valideyn nəzarəti vasitələri hesab parametrlərini yoxlamaq, alış-veriş, icarə və pullu abunəliklər kimi ödənişli əməliyyatlar üçün valideyn razılığını və ya təsdiqini tələb etmək, istifadə müddətini izləmək və məhdudlaşdırmaq mexanizmlərini əhatə edəcək.

Sosial media provayderindən yanlış reklamların qarşısını almaq üçün tədbirlər görmək tələb olunacaq.
Türkiyədən gündəlik 10 milyondan çox baxış sayına malik sosial media provayderi təcili hallarda dərhal və bir saatdan gec olmayaraq qərara əməl edəcək və Qanuna əsasən qəbul edilmiş məzmunun silinməsi və ya girişin bloklanması qərarlarına tabe olan məzmunun öz veb saytında dərc olunmamasını təmin etmək üçün bütün zəruri tədbirləri görəcək.

Öhdəlik İnformasiya Texnologiyaları və Rabitə Orqanının (BTK) sədri tərəfindən tətbiq edilən inzibati cərimə barədə bildirişin göndərilməsindən sonrakı 30 gün ərzində yerinə yetirilmədikdə, Türkiyədə yaşayan vergi ödəyicisi olan fiziki və hüquqi şəxslər üçün müvafiq sosial media provayderində yeni reklamların yerləşdirilməsi qadağan ediləcək. Bu qadağaya əsasən, bu müqavilələr çərçivəsində yeni müqavilələr bağlanmayacaq və ya pul köçürmələri aparılmayacaq. Öhdəlik reklamların qadağan edilməsi qərarının tarixindən sonrakı üç ay ərzində yerinə yetirilmədikdə, BTK sədri sosial media provayderinin internet bant genişliyini 50% azaltmaq üçün cinayət məhkəməsinə müraciət edə bilər.

Öhdəlik ərizənin qəbul edilməsi barədə məhkəmə qərarının icrasından sonrakı 30 gün ərzində yerinə yetirilmədikdə, BTK sədri cinayət məhkəməsinə sosial media provayderinin internet bant genişliyini 90%-ə qədər azaltmaq üçün müraciət edə bilər. İkinci ərizəyə baxarkən hakim göstərilən xidmətin xarakterini nəzərə alaraq, 50%-dən az olmamaq şərti ilə daha aşağı faiz müəyyən edə bilər. Bu qərarlara BTK sədri tərəfindən apelyasiya verilə bilər. Hakim tərəfindən qəbul edilən qərarlar giriş xidməti provayderlərinə bildiriş üçün BTK-ya göndəriləcək. Giriş xidməti provayderləri qərarlara dərhal və bildiriş tarixindən etibarən dörd saatdan gec olmayaraq əməl edəcəklər. Öhdəlik yerinə yetirilərsə, reklam qadağası qaldırılacaq və məhkəmə qərarları avtomatik olaraq qüvvədən düşəcək. İnternet bant genişliyinə müdaxilənin qarşısını almaq üçün BTK giriş xidməti provayderlərinə bildiriş göndərəcək.

Bu müddəa qaydanın dərc edildiyi tarixdən altı ay sonra qüvvəyə minəcək.

Qanunda həmçinin oyun platformaları ilə bağlı müddəalar da mövcuddur. Buna əsasən, oyun platforması reytinq prosedurundan keçməmiş oyunlar təklif edə bilməyəcək, lakin ən yüksək yaş meyarına görə qiymətləndirildiyi təqdirdə reytinqsiz oyunlar təklif edə biləcək. Oyun platforması reytinq prosedurundan keçməmiş məzmunu silmək məcburiyyətində qalacaq və bununla bağlı məsuliyyət və öhdəliklərini qoruyacaq.

Əziz MUSTAFA