Tramp-Putin Sazişi ABŞ-da dizel yanacağının qiymətlərini aşağı salmadı

ABŞ prezidenti Donald Tramp və Rusiya diktatoru Vladimir Putin arasında Rusiya dizel yanacağının tədarükü ilə bağlı razılaşma ABŞ-da qiymətlərin azalmasına səbəb olmayıb. Əksinə, dizel yanacağının qiyməti bir qədər artıb.

Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə The Wall Street Journal-ın yaydığı məlumatda deyilir.

Amerika Avtomobil Assosiasiyasının (AAA) məlumatına görə, 28 oktyabrda ABŞ-da bir qallon dizel yanacağının orta qiyməti 6,35 dollar olub. Müqayisə üçün, Tramp Putinlə sazişi elan edən 9 oktyabrda bu qiymət 6,28 dollar olub.

Ötən həftə 300.000 bareldən çox Rusiya dizel yanacağı daşıyan tanker Primorsk limanından yola düşüb. Gəmi əvvəlcə Nyu-Yorka gedəcəyini bildirsə də, sonradan təyinat yerini "xahiş üzrə" olaraq dəyişdirdi ki, bu da təsdiqlənmiş boşaltma limanının olmamasını göstərir.

Analitiklər müqavilənin perspektivlərinə şübhə ilə yanaşırlar. Onlar hesab edirlər ki, Rusiya neft emalı zavodlarındakı problemlər və ixrac məhdudiyyətləri səbəbindən vəd edilmiş təchizat həcmlərini yerinə yetirə bilməyəcək.

Müqavilə tətbiq olunsa belə, təchizat həcmləri qlobal bazar kəsiri ilə müqayisədə az qalacaq. Oktyabr ayında müqavilə gündə 100.000 bareldən bir qədər çox idi, noyabr ayında isə təxminən 125.000 barel gözlənilir. Müqayisə üçün, Rusiya 2025-ci ildə gündə təxminən 800.000 barel dizel yanacağı ixrac edib.

9 oktyabrda Tramp Putinin ABŞ və qlobal bazarlara 300.000 tondan çox dizel yanacağı tədarük etməyə razı olduğunu, noyabr ayında daha 500.000 ton və bundan sonra 1 milyon ton dizel yanacağı tədarük etməyə razı olduğunu açıqladı.

ABŞ-ın Enerji Katibi Kris Rayt əvvəllər izah etmişdi ki, Vaşinqton bu müqaviləni Moskvaya Ukraynaya qarşı müharibəyə son qoymağın iqtisadi faydalarını nümayiş etdirmək üçün bir yol kimi görür.

Bu arada, Demokrat senator Riçard Blumental gəmiçilik şirkətlərinə Rusiya dizel yanacağı daşıyan tankerləri qəbul etməməyə və onları geri qaytarmağa çağırdı. O, bu cür daşımaların qanunsuz olduğunu bildirdi.

9 oktyabrda Rusiya diktatoru Vladimir Putinlə telefon danışığı zamanı ABŞ prezidenti Donald Tramp qiymətləri aşağı salmaq üçün ABŞ və qlobal bazarlara yüz minlərlə ton Rusiya dizel yanacağı tədarük etməyə razılıq verdi. Elə həmin gün ABŞ Maliyyə Nazirliyinin Xarici Aktivlərə Nəzarət İdarəsi (OFAC) Rusiya dizel yanacağının qlobal bazara daşınmasına icazə verən 2027-ci ilin aprel ayına qədər qüvvədə olan müvəqqəti ümumi lisenziya verdi.

Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski ABŞ-ın qərarını zəif adlandırdı, Polşa xarici işlər naziri Radoslav Sikorski isə Moskvanın belə yanacaq çatışmazlığı barədə məlumat verdiyini nəzərə alsaq, Rusiyanın ixrac üçün dizel yanacağı tapa biləcəyinə şübhə ilə yanaşdı.

19 oktyabrda Rusiya Baş nazirinin müavini Aleksandr Novak Rusiyadan dizel yanacağının kommersiya təchizat müqavilələrinin bağlanmasından 15-20 gün ərzində ABŞ bazarına gəlməyə başlayacağını açıqladı. Rusiya həmçinin neft emalı zavodları tam gücü ilə işləyəcəyi təqdirdə ABŞ-a dizel yanacağı tədarükünü ayda 500.000 tondan 3,5 milyon tona qədər artırmağa hazırdır.

Rusiya dizel yanacağı daşıyan ilk tanker olan Agioi Fanendes-in 7 noyabrda ABŞ-a çatacağı gözlənilir. Reuters-in məlumatına görə, gəmi 22 oktyabrda Rusiyanın Baltik dənizindəki Primorsk limanında yüklənib.

Əziz Mustafa