Yerin 700 km dərinliyində nəhəng "gizli okean" aşkar edilib

Minlərlə seysmik stansiyanın məlumatlarını təhlil edən beynəlxalq alimlər qrupu, Yer mantiyasının üst və alt qatları arasındakı keçid zonasında yerləşən geniş su anbarının əlamətlərini aşkar edib. Oxuməni.az xəbər verir ki, işin nəticələri "Science" jurnalında dərc olunub.
Tədqiqat 2000-ə yaxın seysmoloq tərəfindən qeydə alınmış 500-dən çox zəlzələdən gələn seysmik dalğaların təhlilinə əsaslanır.
Mütəxəssislərin aşkar etdiyi kimi, bu, adi yeraltı dəniz və ya göl deyil. Su, təxminən 700 km dərinlikdə ekstremal təzyiq altında yaranan ringvudit mineralının strukturunda mövcuddur. Bu mineralda su molekulları kristal qəfəsinə bağlıdır, bu da anbarı sərbəst axan su sahəsi deyil, nəhəng "süngər”ə bənzədir.
Alimlər, mantiyanın su ehtiva edən süxurlarının olduğu ərazilərdə seysmik dalğaların daha yavaş yayıldığına diqqət çəkiblər. Bu anomaliyaların xəritələşdirilməsi planetin daxilində su ilə doymuş ringvuditin geniş sahələrinin mövcudluğunu ehtimal etməyə imkan verib.
Bu kəşf Yer üzündə suyun mənşəyini anlamaq üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Şimal-Qərb Universitetindən layihənin aparıcı tədqiqatçısı Stiven Yakobsen bildirib ki, əldə edilən məlumatlar Yer suyunun daxili, yalnız kosmik deyil, mənşəyi haqqında hipotezə güclü dəlil təşkil edir. Onun sözlərinə görə, bu dərin anbar, dünya okeanının həcminin yüz milyon illər ərzində nisbi sabitliyini izah edə bilər.
Tədqiqatçılar həmçinin qeyd edirlər ki, Yer kürəsində atmosfer və səthi deyil, həm də mantiyanın dərin qatlarını əhatə edən qlobal su dövranı mövcuddur. Su okean qabığı ilə subduksiya zonalarında yerin dərinliklərinə enə, minerallarda toplana və sonra vulkanik fəaliyyət vasitəsilə hissə-hissə səthə qayıda bilər.
Bununla belə, alimlər vurğulayırlar ki, bu, yeni əlçatan şirin su mənbəyi deyil: su mövcud hasilat texnologiyaları üçün əlçatmaz olan nəhəng təzyiq və temperatur altındadır. Lakin bu kəşf, Yer kürəsinin milyard illər ərzində okeanları və həyat üçün uyğun şəraitləri necə qoruduğunu anlamağa kömək edir.
Gələcəkdə tədqiqatçılar, su ilə doymuş ringvuditin qlobal bir hadisə olub-olmadığını müəyyən etmək üçün planetin digər bölgələrində seysmik müşahidələri genişləndirməyi planlaşdırırlar.
Almaz Həsənli