Yeni tədqiqat: Uşaqlar danışmağı öyrənməmişdən əvvəl yalan danışmağı öyrənirlər

Yeni bir tədqiqat göstərib ki, körpələr ilk ad günlərindən əvvəl yalan danışmaq sənətini mənimsəyə bilirlər. Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə "Independent" yazır.
Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, bəzi körpələr danışmağı öyrənməmişdən əvvəl artıq mübaliğə, inkar, kar kimi davranma və ya əşyaları gizlətmək kimi hiyləgər üsullardan istifadə edirlər.
Bristol Universitetinin rəhbərliyi ilə aparılan tədqiqat göstərir ki, uşaqların təxminən dörddə biri 10 aylığında yalan danışma strategiyasını anlamağa başlayır, 17 aylığında isə bu rəqəm yarısına çatır. Üç yaşına qədər isə uşaqlar xeyli bacarıqlı, yaradıcı olurlar və tez-tez uydurmalara əl atırlar.
Tədqiqatda Böyük Britaniya, ABŞ, Avstraliya və Kanadadan 47 ayınadək olan 750-dən çox uşağın valideynlərindən məlumat toplanıb. Ümumilikdə 130 valideyn uşaqlarının 47 ayınadək göstərdiyi 16 fərqli yalan davranış növünü təfərrüatlı şəkildə təsvir edib. Ən erkən hal səkkiz aylıq körpədə qeydə alınıb.
"Hiyləgər vərdişlərə" tapşırıqlardan qaçmaq üçün eşitməməzlikdən gəlmək, paylaşmamaq üçün əşyaları gizlətmək, tamamilə inkar etmək və qadağan olunmuş hərəkətlərdə gizlicə iştirak etmək daxil idi. Uşaqlar ev işlərinə kömək etmək istəndikdə bəhanələr, mübaliğələr, kiçiltmələr və guya bilməməzlik və ya anlamamaqdan istifadə edirdilər. Digər taktikalar arasında hekayələr uydurmaq, baxmamalı olduqları şeyləri görməməzlikdən gəlmək, məlumat gizlətmək və detalları deməmək idi.
Daha mürəkkəb üsullara qismən həqiqəti təklif etməklə cavabları yenidən qurmaq, qəsdən qeyri-müəyyənlik yaratmaq və diqqəti yayındırmaqdan istifadə etmək daxil idi.
"İki yaşından etibarən yalan danışma adətən hərəkətlərə əsaslanır və ya yalnız sadə şifahi cavablar tələb edir, məsələn, uşağın valideyninin "Yığışmağın vaxtıdır" deməsini eşitməməzlikdən gəlməsi, əşyaları başqalarından gizlətməsi və ya inkar etməsi - məsələn, şokolad yeməsi, lakin soruşulduqda başını "yox" mənasında yelləməsi," - deyə Bristol Universitetinin pedaqogika professoru və tədqiqatın aparıcı müəllifi Elena Hoyka bildirir.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu tədqiqat valideynlər və tərbiyəçilər üçün qiymətli məlumatlar verir, uşaqların böyüdükcə necə daha mürəkkəb yalan davranış modelləri inkişaf etdirə biləcəklərinə işıq salır.
Almaz Həsənli