Rusiya Suriya üçün əsas neft təchizatçısına çevrilib

Ölkənin yeni hökumətinin Qərbə doğru dəyişməsinə baxmayaraq, Rusiya Suriyanın əsas neft təchizatçısına çevrilib. Bunu Reuters məlumatları və gəmiçilik təhlili sübut edir.

Hesablamalara görə, Rusiyanın Suriyaya neft tədarükü 2026-cı ildə təxminən 75% artaraq gündə təxminən 60.000 barelə çatıb. Bu, Rusiyanı 2024-cü ilin dekabrında Bəşər Əsədin devrilməsindən sonra ölkənin əsas xam neft təchizatçısına çevirir.

Kəsirin bir hissəsi də gündə təxminən 50.000 barel olduğu təxmin edilən Livan vasitəsilə tədarüklə ödənilir.

Əvvəllər əsas təchizatçı İran Respublikası idi, lakin Dəməşqdə hakimiyyət dəyişikliyindən sonra onun tədarükü dayandırıldı. Bu arada, Suriyanın daxili neft istehsalı ölkənin ehtiyaclarından xeyli aşağı olaraq qalır.

Dövlətə məxsus Suriya Neft Şirkəti (SPC) və Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, ölkənin gündəlik neft və yanacağa olan ehtiyacı gündə 120.000 ilə 150.000 barel arasında qiymətləndirilir. Suriya hökuməti ölkənin şərqindəki neft yataqlarına nəzarəti bərpa edib, lakin daxili istehsal məhdud olaraq qalır. Ölkənin ən böyük yatağı olan Deyr əz-Zordakı Əl-Ömər gündə təxminən 5000 barel neft istehsal edir, 2025-ci ildə isə ümumi daxili istehsal gündə təxminən 35.000 barel təşkil edib.

Məqalədə qeyd olunur ki, yeni hökumətin Avropaya meylli olduğunu bildirməsinə baxmayaraq, ötən il bəzi ABŞ və AB sanksiyaları qaldırıldıqdan sonra belə, Suriya iqtisadiyyatı qlobal maliyyə sisteminə zəif inteqrasiya olunub.

İki analitik və üç Suriya rəsmisinin fikrincə, Dəməşqin iqtisadi məhdudiyyətləri səbəbindən Rusiya neftindən asılılıq zəruri addımdır. Eyni zamanda, bu, Moskvanın hərbi bazalarını saxladığı ölkədəki təsirini gücləndirir.

Suriyalı iqtisadçı Kərəm Şaar bildirib ki, Suriya hökuməti Rusiya neftinin alınmasının risklərindən xəbərdardır, çünki bu, Qərbin sanksiyalarına səbəb ola bilər. Lakin alternativ uzunmüddətli müqavilələr hələ bağlanmayıb.

Dəməşq hazırda tədarükünü şaxələndirməyə, xüsusən də Türkiyə ilə neft müqaviləsi bağlamağa çalışır, lakin bu günə qədər uğursuz olub.

SynMax analitik şirkətinə görə, maliyyə məhdudiyyətləri, kommersiya riskləri və uzun müddətdir davam edən münaqişənin nəticələri Suriyanın ənənəvi təchizatçılara çıxışını əngəlləyir və Rusiya şəbəkələrini mövcud olan azsaylı variantlar arasında qoyur.

Reuters-in məlumatına görə, Rusiya Əsədin devrilməsindən sonra Suriyaya ilk tanker göndərən ölkə olub və 2025-ci ildə 16,8 milyon barel neft çatdırıb.

O vaxtdan bəri, çatdırılmalar Rusiyadan Suriya limanlarına müntəzəm olaraq gələn ən azı 21 gəmidən ibarət şəbəkə vasitəsilə həyata keçirilib. Onların hamısı Qərbin sanksiyalarına məruz qalır.

Məqalədə həmçinin qeyd olunur ki, Rusiya neft tədarükləri, xüsusən də Yunanıstan, Kipr və Misir yaxınlığında dəniz daşımaları vasitəsilə ciddi logistik çətinliklərə məruz qalır, bəzi tankerlər bayraqlarını dəyişir və izləmə sistemlərini sıradan çıxarır.

Şaar yekun olaraq bildirib ki, "Gəmidən gəmiyə köçürmə əməliyyatları ABŞ-ın bu hərəkətlərə tamamilə göz yummadığını və Suriya və Rusiya hakimiyyətinin ən azı bu tədarüklərin bəzilərini gizlətməyə çalışdığını göstərir".

Xatırladaq ki, Əhməd əl-Şara ilk dəfə 15 oktyabr 2025-ci ildə Moskvaya səfər edib. O zaman Peskov bunu Rusiya-Suriya münasibətlərində "vacib gün" elan etmişdi.

Əziz MUSTAFA