Çin döyüş əməliyyatları üçün humanoid robotlar hazırlamağa başlayıb
Çin hərbçiləri insanabənzər robotların döyüş meydanında tətbiqi ssenarilərinin hazırlanmasını sürətləndiriblər. Gələcəkdə bu maşınlar binalara hücum zamanı əsgərlərlə birlikdə hərəkət edə, tunellərdə və gəmilərdə işləyə bilərlər. Oxuməni.az xəbər verir ki, bu barədə Reuters məlumat yayıb.
İşlər xüsusilə 2025–2026-cı illərdə intensivləşib. Çinin hərbi strukturları humanoid robotları döyüş meydanının tələblərinə uyğunluğu baxımından sınaqdan keçirir, robotların özlərini və onların təlimi üçün texnologiyaları satın alır, həmçinin ətraf mühitin qavranılması və robotların hərbçilərlə qarşılıqlı əlaqəsi sistemlərini araşdırırlar.
Çin Milli Müdafiə Texnologiyaları Universitetinin tədqiqatçıları belə ssenarilərdən birini təqdim ediblər. Ssenariyə əsasən, altı “döyüş robotu” — bunlar humanoid robotlar, robot-itlər və digər yerüstü pilotsuz sistemlər ola bilər — iki hücum qrupuna bölünür və hərbçilərlə birlikdə düşmənin nəzarətində olan binanı mərtəbə-mərtəbə, otaq-otaq təmizləyirlər.
Tədqiqat müəllifləri belə bir ssenari üçün zəruri texnikanın beş-on il ərzində əlçatan ola biləcəyini ehtimal edirlər. Bununla belə, araşdırmada maşınların hansı silahlarla təchiz edilməli olduğu və gücdən hansı qaydalar əsasında istifadə edə biləcəkləri dəqiqləşdirilməyib.
Ordunun humanoid robotlara marağı, o cümlədən onların quruluşu ilə bağlıdır. İki qol və iki ayaq nəzəri olaraq belə maşınlara əvvəlcə insanlar üçün yaradılmış məkan və əşyalardan istifadə etməyə imkan verir: binaların daxilində hərəkət etmək, pilləkənləri keçmək, tunellərdə və gəmilərin dar sahələrində işləmək. Lakin adi kəşfiyyat və yükdaşıma üçün təkərli, tırtıllı və dördayaqlı robotlar hələ də daha ucuz və praktikdir.
Çin bu cür texnologiyaların hazırlanması üçün böyük sənaye bazasına da malikdir. BofA Global Research-in qiymətləndirməsinə görə, 2025-ci ildə humanoid robotların dünya üzrə tədarükünün təxminən 95%-i Çin istehsalçılarının payına düşüb. Bu isə hərbçilərə yalnız öz tədqiqatlarına deyil, həm də sürətlə inkişaf edən mülki robototexnika sektoruna əsaslanmaq imkanı verir.
Hərbi tətbiqə hazırlıq əlamətləri artıq satınalmalarda da özünü göstərir. 2025-ci ilin mayında Çin Xalq Azadlıq Ordusu quraşdırılması və texniki təlimi ilə birlikdə insanabənzər robotun satın alınması üçün tender elan edib. 2026-cı ildə isə hərbçilər humanoid robotların müxtəlif ərazilərdə fəaliyyət göstərməsi üçün təlimində istifadə ediləcək kameralardan, radarlardan və hərəkət sensorlarından məlumatların toplanması və işarələnməsi sisteminə təxminən 300 min dollar vəsait ayırıblar.
Çinin hərbi-sənaye kompleksi də bu istiqamətdə işlərə qoşulub. Dövlət şirkəti Norinco tam ölçülü Fuxi humanoid robotunu təqdim edib. Bu robota patrul, kəşfiyyat və təhlükəli tapşırıqların yerinə yetirilməsi imkanları aid edilir. Zərurət yarandıqda maşın insan tərəfindən uzaqdan idarə oluna bilər.
Lakin tamhüquqlu “robot əsgərlərin” meydana çıxmasına hələ çox var. Reuters silahlandırılmış humanoid robotun artıq Çin Xalq Azadlıq Ordusunun fəaliyyətdə olan hərbi hissələrinin silahlanmasına qəbul edildiyinə dair heç bir sübut aşkarlamayıb. Müasir maşınlar hələ də böyük miqdarda enerji tələb edir və nəzarət olunan şəraitdən kənarda etibarlılığını əhəmiyyətli dərəcədə itirirlər. Çin Müdafiə Nazirliyi də daha əvvəl bəyan edib ki, süni intellektə əsaslanan silahlar insan nəzarəti altında qalmalıdır.
Almaz Həsənli
