Antarktida buzlağı iki ay ərzində buzunun yarısını itirib - bu, tarixdə rekord göstəricidir

Kolorado Boulder Universitetinin alimləri müasir tarixdə ən sürətli buzlaq çökməsini qeydə alıblar: 2023-cü ildə Antarktidanın Hektoriya buzlağı cəmi 60 gün ərzində səkkiz kilometr geri çəkilərək həcminin demək olar ki, yarısını itirib. Tədqiqatın nəticələri Nature Geoscience jurnalında dərc edilib.

Bu sürətli çökmənin səbəbi buzlağının altındakı düz qaya bazası idi. Buz incəldikcə onun böyük hissələri dəniz dibindən qoparaq okean səthinə qalxdı. Üzəndən sonra buz güclü okean qüvvələrinə məruz qaldı: buzlağının bazasındakı çatlar səth çatları ilə birləşərək zəncirvari reaksiyaya və nəhəng aysberqin yaranmasına səbəb oldu. Seysmik alətlər bir sıra təkanları qeydə alıb və buzun əsas qayadan qopduğu anı təsdiqləyib. Bir neçə peykdən əldə edilən məlumatlar hadisələrin ətraflı şəkildə yenidən qurulmasına imkan verdi - bəzi günlərdə buzlaq 48 saat ərzində iki yarım kilometrə qədər azalırdı.

Hektoriya buzlağının özü nisbətən kiçikdir - təxminən 300 kvadrat kilometr, Filadelfiya ştatı ölçüsündədir. Lakin alimlər başqa bir şeydən narahatdırlar. Ölçülərinə görə daha böyük olan bir çox digər Antarktida buzlaqlarının altında oxşar düz əsaslar aşkar edilmişdir. Əgər oxşar ssenari orada baş verərsə, qlobal dəniz səviyyəsinin qalxmasının nəticələri əvvəllər düşünüləndən daha böyük ola bilər.
Əziz MUSTAFA